Laboratoriya ishi. Turli temperaturali suv aralashtirilganda issiqlik miqdorlarini taqqoslash
Ish maqsadi – issiqroq suv bergan Q₁ = c·m₁(t₁ – t) va sovuqroq suv olgan Q₂ = c·m₂(t – t₂) issiqlik miqdorlari taxminan teng ekanini tekshirish. Jihozlar: sig‘imi 1 l bo‘lgan ikkita idish, termometr, menzurka, iliq va sovuq suv. Tartibi: 1) menzurka bilan m₁ massali (1 ml suv ≈ 1 g) issiq suvni o‘lchab, birinchi idishga quying va t₁ ni o‘lchang; 2) m₂ massali sovuq suvni o‘lchab, ikkinchi idishga quying va t₂ ni o‘lchang; 3) sovuq suvni issiq suv ustiga quyib aralashtiring va t ni o‘lchang; 4) Q₁ va Q₂ ni hisoblang; 5) massalarni o‘zgartirib, ishni uch marta takrorlang; 6) natijalarni jadvalga yozing. Xavfsizlik: issiq suv 60 °C dan oshmasin va uni faqat o‘qituvchi yoki katta yordamchi tayyorlab quyadi; termometrni sindirmang. Temperaturalar farqi uchun Selsiy shkalasi yetarli, chunki ΔT = Δt.
Dushdagi aralashtirgichda 1 l/min issiq (60 °C) va 2 l/min sovuq (15 °C) suv qo‘shiladi. Aralashma harorati t = (1 · 60 + 2 · 15)/3 = 30 °C. Issiq suv ulushi oshsa, harorat ko‘tariladi, issiqlik balansi shuni aniq beradi.
Santexniklar aralashtirgichlarni sozlaydi, sut va sharbat ishlab chiqaruvchi texnologlar suyuqliklarni kerakli haroratda aralashtiradi, laboratoriya xodimlari issiqlik balansi bilan tajriba natijasini tekshiradi.
Ikkita bir xil stakanga bir xil miqdorda sovuq suv quying: biriga xonada turgan, ikkinchisiga muzlatgichda saqlangan suv bo‘lsin. Ularni bitta idishga quyib, aralashma qo‘lga qanday tuyulishini solishtiring.
Guruhlar o‘z natijalarini umumiy jadvalga yozadi va qaysi guruhda Q₁ va Q₂ ning farqi eng kichik ekanini aniqlaydi, nima uchun deb o‘ylaydi (tez aralashtirish, idish, havo) muhokama qiladi.