Linzalar
Bir yoki ikki tomoni sferik sirt bilan chegaralangan shaffof jism linza deyiladi. O‘rtasi chetidan qalin bo‘lgan qavariq linza parallel nurlarni bosh optik o‘q ustidagi bir nuqtada – bosh fokus F da yig‘adi, shuning uchun u yig‘uvchi; o‘rtasi yupqa botiq linza nurlarni sochadi, uning fokusi mavhum (nurlarning davomi kesishadi). Linza markazidan fokusgacha masofa fokus masofasi F deyiladi, linzaning har ikki tomonida bittadan fokus bor. Optik kuch D = 1/F, birligi dioptriya (1 dptr = 1 m⁻¹); yig‘uvchi linzada F va D musbat, sochuvchida manfiy. Egrilik radiuslari R₁ va R₂ bo‘lgan, shisha (n) dan yasalgan va havodagi ikki tomonlama qavariq linza uchun D = (n – 1)(1/R₁ + 1/R₂). Radiuslar kichik bo‘lsa, linza kuchliroq nur sindiradi. Linzalar ko‘zoynak, lupa, fotoapparat, mikroskop va teleskopda ishlatiladi.
Kuzatish: lupa yoki ko‘zoynak linzasi bilan (kattalar ruxsatida) deraza oldidagi uzoq buyumning aniq tasvirini oq qog‘ozda hosil qiling. Linzadan qog‘ozgacha masofani o‘lchab, taxminiy F va D ni toping. Quyoshga linza orqali qaramang va nurni ko‘z yoki yonuvchan narsalarga qaratmang!