2-laboratoriya mashg‘uloti: o‘simlik va hayvon hujayralarining tuzilishini mikroskopda o‘rganish
Ish o‘qituvchi rahbarligida bajariladi. Qizil piyoz po‘stining yupqa parchasini (qatlamni ajratishni o‘qituvchi yoki kattalar ko‘rsatadi) buyum oynasidagi suv tomchisiga qo‘yib, qoplagich oyna bilan yoping va avval kichik, so‘ng katta obyektivda ko‘ring. Ko‘p burchakli hujayralar, qalin devor, rangli vakuola va yadro ko‘rinadi. Og‘iz bo‘shlig‘i hujayralari uchun faqat o‘zingizning toza, bir martalik tayoqchangiz yoki paxtali tayoqcha bilan yonoq ichini yengil surting, namunani buyum oynasidagi yod eritmasi tomchisiga suring; yod eritmasi (o‘qituvchi beradi) og‘izga tushmasin, tutib yubormang. Hayvon hujayrasi yassi, noaniq shaklli, devori yo‘q, donador sitoplazma va yadro ko‘rinadi. Ishdan so‘ng ishlatilgan materialni o‘qituvchi ko‘rsatmasi bo‘yicha tashlang va qo‘lni sovun bilan yuving; boshqa o‘quvchi namunasi bilan ishlamang.
Mikroskopda o‘quvchi tasvirda doira shaklidagi qop-qora halqani ko‘radi va uni hujayra deb o‘ylaydi. Ko‘rganini aynan chizib, keyin tekshirgach, bu qoplag‘ich oynasi ostidagi havo pufagi ekani ma’lum bo‘ladi. Kutganini emas, ko‘rganini yozish shunday xatolardan saqlaydi.
Laboratoriya xodimi namunadagi sun’iy izlarni haqiqiy tuzilmalardan ajratadi, ilmiy rassom kitoblar uchun o‘simlik va hujayralarni aniq chizadi, botanik kuzatuvlarini daftarga yozib boradi.
Biror bargni yoki devor naqshini ko‘zingiz bilan ko‘rganicha chizing, xotiradan emas. Keyin do‘stingiz o‘sha narsani chizganiga solishtiring.
| Belgi | Piyoz hujayrasi | Yonoq hujayrasi |
|---|---|---|
| Devor | aniq ko‘rinadi | yo‘q |
| Shakl | ko‘pburchak | yassi |
| Vakuola | rangli | — |
| Yadro | bor | yod bilan sariq-qo‘ng‘ir |
«Detektiv». O‘qituvchi ikkita rasm (piyoz va og‘iz hujayrasi) ko‘rsatadi; guruhlar kamida uchta belgi bo‘yicha qaysi biri o‘simlik hujayrasi ekanini isbotlaydi.