8-laboratoriya mashg‘uloti: modifikatsion o‘zgaruvchanlikning statistik qonuniyatlarini o‘rganish
Bir turdagi, bir nav yoki bir o‘simlikka tegishli ko‘p obyektda (masalan, 100 ta loviya urug‘i yoki barg) belgi miqdoran (uzunlik) o‘lchansa, uning qiymatlari bir xil emas; ularni o‘sish tartibida yozilgan qator variatsion qator deyiladi. Har bir qiymat variant (v), uning uchrash soni chastota (p) deb ataladi. O‘rtacha qiymat M = (v₁p₁ + v₂p₂ + …) ÷ n, bu yerda n — obyektlarning umumiy soni. Chastotalarni ustun diagrammada ko‘rsatib, nuqtalarni tutashtirsak, variatsion egri chiziq hosil bo‘ladi: u qo‘ng‘iroqsimon bo‘lib, o‘rtacha qiymatlar eng ko‘p, juda kichik va juda katta qiymatlar kam uchraydi. Bu modifikatsion o‘zgaruvchanlikning statistik qonuniyati: ko‘p tasodifiy muhit omillari ta’sirida chegaralar reaksiya normasi doirasida qoladi. Ishda urug‘ va barglarni og‘izga olmang, o‘lchovni chizg‘ich bilan aniq oling va natijalarni jadvalga yozing.
Parranda fermasida tuxumlar o‘lchamiga qarab saralanadi: o‘rtacha tuxumlar eng ko‘p, juda kichik va juda yirik tuxumlar kam bo‘ladi. Bu qo‘ng‘iroq shaklidagi taqsimot, qadoqlash uchun sinflar shunga qarab belgilanadi.
Parranda fermasi xodimi tuxum o‘lchamini saralaydi, sifat statistigi o‘rtacha qiymat va tarqoqlikni hisoblaydi, seleksioner o‘simlik o‘lchamlarini taqqoslaydi.
Biror matndan 20 ta so‘zni olib, ularning harf sonini sanang, jadval tuzing va eng ko‘p uchragan uzunlikni toping.
«Variatsion egri chiziq». 30–50 ta bargni (ruxsat bilan olingan, bir turdagi) uzunligini mm da o‘lchang, jadval tuzing, chastotalarni ustun diagrammada chizing va M ni toping.