3-amaliy mashg‘ulot: birikkan va jins bilan bog‘liq irsiylanishga doir masalalar yechish
Birikkan genlarni masalada AB/ab ko‘rinishida yozamiz: chiziq ustidagi harflar bir xromosomada. To‘liq birikishda (krossingoversiz) AB/ab faqat ikki xil gameta — AB va ab beradi, shuning uchun AB/ab × ab/ab dan avlod 1:1 (AB/ab va ab/ab). Krossingover x % bo‘lsa, avlodning x % i yangi (krossingoverli) sinflarga tegishli, ular teng ikkiga bo‘linadi, qolgan (100 − x) % ota-onaga o‘xshash sinflar teng bo‘linadi. Jinsga bog‘liq masalada genotipni X va Y bilan yozing: XᴬXᵃ, XᴬY; Y xromosomada allel yo‘q deb olinadi, shuning uchun erkakda retsessiv X-bog‘langan gen darhol fenotipda ko‘rinadi. Qizlar X ni ikkala ota-onadan oladi, o‘g‘illar X ni faqat onadan, Y ni otadan oladi; shuning uchun belgi onadan o‘g‘ilga («xoch-xoch» irsiylanish) o‘tadi. Tashuvchi — retsessiv X-bog‘langan allelni olib yuradigan, o‘zi fenotipda ko‘rsatmaydigan ayol.
«Sxema ustaxonasi». Juftlikda: 1) AB/ab × ab/ab (to‘liq birikish) va 2) XᴴXʰ × XʰY chatishtirishlarini sxema ko‘rinishida (P, G, F) yozing va nisbatlarni toping.