Eukariot hujayralar
Eukariot hujayra uch qismdan iborat: plazmatik membrana, sitoplazma va yadro. Hujayralar shakli va o‘lchami jihatidan xilma-xil: ko‘pchiligi 10–100 mkm, lekin qush tuxumi kabi juda yirik hujayralar ham bor. Plazmatik membrana ikki qavat fosfolipid va unga botgan hamda yuzasidagi oqsillardan tuzilgan (suyuq-mozaik modeli); u hujayrani muhitdan ajratadi, moddalarni tanlab o‘tkazadi (yarim o‘tkazuvchanlik) va signallarni qabul qiladi. Moddalar diffuziya va osmos orqali o‘z-o‘zidan, yoki faol transport orqali ATF energiyasi sarflab o‘tadi: masalan, K⁺ ionlari hujayrada ko‘p, Na⁺ ionlari tashqarida ko‘p bo‘lib, bu farqni natriy-kaliy nasosi saqlaydi. Yirik zarrachalar hujayraga fagositoz (qattiq zarracha, masalan, amyoba oziqlanishi yoki leykotsitlarning bakteriyani yutishi) va pinositoz (suyuqlik tomchilari) bilan kiradi; ektositozda moddalar tashqariga chiqariladi. O‘simlik hujayrasida membrana ustida sellyulozali, zamburug‘da xitinsimon, bakteriyada murein qobiq bo‘ladi.
«Darvoza qo‘riqchisi». Sinf devorini hujayra membranasi deb tasavvur qiling. Kartochkalarda moddalar (suv, glyukoza, natriy ioni, bakteriya, DNK) bor; o‘quvchilar har biri qaysi yo‘l bilan o‘tishini (diffuziya, faol transport, fagositoz) yoki o‘tolmasligini aytadi.