6-laboratoriya mashg‘uloti: monoduragay chatishtirishga doir masalalar yechish
Genetik masalani yechish tartibi: 1) belgilarni harflar bilan belgilang (dominant — katta harf, retsessiv — kichik harf); 2) ota-onaning genotipini yozing (retsessiv fenotip har doim aa; dominant fenotip A_ — AA yoki Aa); 3) har bir ota-onaning gametalarini yozing (geterozigota ikki xil gameta beradi, gomozigota bir xil); 4) Pennet katagida gametalarni birlashtirib, avlod genotiplarini toping; 5) genotip va fenotip nisbatini yozing va savolga javob bering. Agar avlodda retsessiv belgili individ paydo bo‘lsa, ikkala ota-ona ham kamida bittadan retsessiv allel tashuvchi (a) bo‘ladi. Kutilgan nisbatlar ehtimollik: kichik sonli avlodda haqiqiy natija nisbatdan bir oz farq qilishi mumkin. Masalalarda ham yozuvlarni tartibli yuriting: P, G, F1, F2.
Genotip: 2 Aa : 2 aa
Fenotip: dominant : retsessiv = 2 : 2
Ko‘chatxona xodimi rejalashtirilgan chatishtirish natijasida gullarning taxminan qancha qismi oq bo‘lishini oldindan hisoblab, shunga yarasha tuvak tayyorlaydi. Bunday «taxminan» hisob genetikada ham ishlatiladi: aniq son emas, ehtimolli nisbat beriladi.
Ko‘chatxona xodimi chatishtirish natijasini rejalashtiradi, chorvachilik mutaxassisi avlod nisbatini taxmin qiladi, laboratoriya tadqiqotchisi tajriba hayvonlarini rejali ko‘paytiradi.
Tanga (yoki 1 va 2 yozilgan ikki qog‘oz) bilan 20 marta tavakkal tashlab, bir tomon necha marta chiqqanini sanang va nega aniq yarmi bo‘lmasligini «taxminan» so‘zi bilan bog‘lang.
| ♀ \ ♂ | b |
|---|---|
| B | Bb |
| b | bb |
Fenotip: 1 : 1
| ♀ \ ♂ | B | b |
|---|---|---|
| B | BB | Bb |
| b | Bb | bb |
Fenotip: 3 : 1
«Masala ustaxonasi». Guruh o‘zining monoduragay masalasini tuzadi (belgilar: gul rangi, urug‘ shakli yoki hayvon junining rangi), yechimini Pennet katagida yozadi va boshqa guruhga yechish uchun beradi.