Hujayra tarkibiga kiruvchi suv va anorganik moddalar
Suv hujayrada eng ko‘p modda: ko‘p hujayrali organizmda o‘rtacha 80 % ga yaqin, o‘simlik hujayralarida 90 % dan ortiq, tish emalida esa bor-yo‘g‘i bir necha foiz. Suv molekulasi qutblangan (dipol): kislorod tomoni kuchsiz manfiy, vodorod tomoni kuchsiz musbat zaryadli, shuning uchun molekulalar vodorod bog‘lari bilan bog‘lanadi. Shu sababli suv qutbli va ionli moddalar uchun yaxshi erituvchi, moddalarni tashiydi, gidroliz reaksiyalarida ishtirok etadi, issiqlikni sekin qabul qilib sekin chiqaradi (haroratni barqaror saqlaydi) va hujayra tarangligini ta’minlaydi. Mineral tuzlar ionlar holida (K⁺, Na⁺, Ca²⁺, Cl⁻) qo‘zg‘aluvchanlik va membrana jarayonlarida, qattiq holda (kalsiy fosfat, karbonat) suyak va chig‘anoqlarda bo‘ladi. Hujayra ichida H₂PO₄⁻ va HPO₄²⁻ anionlari, tashqarida H₂CO₃ va HCO₃⁻ bufer vazifasini bajarib, muhit pH ining deyarli o‘zgarmasligini saqlaydi.
«Erimi? Erimaydimi?» Juft bo‘lib 6 ta modda (shakar, osh tuzi, o‘simlik moyi, kraxmal, spirt, qum) uchun taxminni yozing. O‘qituvchi nazoratida tajriba qilib tekshiring; moddalar tatib ko‘rilmaydi.