🎯 Missiya: Yangi rangni qo‘shamizmi va ranglarni qanday bo‘lamiz?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba, 16-noyabr
S
Sinf rahbariShanba kuni yashil rangli namuna belanchak tayyor bo‘ldi: Bobo shakl berdi, biz jilvirladik. Endi krem rangli bilan solishtiramiz. Avval bahs, keyin ovoz.
M
MalikaIngliz tilidan loyiha — debat. Taklif: “Every swing should come in two colours.” A guruh qo‘llaydi, B qarshi. Har guruh 4–5 dalil yozadi.
A
AnvarIboralar: “I believe that…”, “The main reason is…”, “I’m afraid I disagree because…”. Roziligimiz: “So do I.” Inkorga: “Neither do I.” Qoida: navbat bilan gapiramiz, fikrga qarshi chiqamiz, odamga emas.
Z
ZarinaOna tilidan: ergashgan qo‘shma gapda qismlar teng emas, biri ikkinchisiga tobe. «Yashilni qo‘shamiz, chunki 12 kishi uni tanladi.» Yoki: «Agar krem ko‘p so‘ralsa, uni ham qoldiramiz.»
AnvarInformatikadan aralash algoritm: chiziqli, tarmoqlanuvchi va takrorlanuvchi tuzilma birga. Hisoblagich K boshida 0 bo‘ladi, sikl har bir varaqani ko‘radi, shart tekshiriladi, mos kelsa K = K + 1.
Z
ZarinaBizda 20 ta ovoz: i = 1 dan 20 gacha. Agar i-ovoz yashil bo‘lsa, Kg = Kg + 1, aks holda Kk = Kk + 1. Kg = 0 va Kk = 0 dan boshlaymiz. Natija: 12 va 8.
J
JasurNisbat 12 : 8. Yevklid algoritmi: A = 12, B = 8. 12 − 8 = 4; 8 − 4 = 4. A = B = 4, bu EKUB. Nisbat 3 : 2.
M
MalikaAlgebradan: belanchak yon yoyi y = x²/40 (sm), −20 ≤ x ≤ 20. y(−x) = (−x)²/40 = x²/40 = y(x): funksiya juft, grafigi Oy o‘qiga nisbatan simmetrik.
A
AnvarDemak, chap va o‘ng yon taxtalarni bitta shablon bilan kesamiz. y = x³ toq, y = 3x − 2 esa juft ham, toq ham emas.
InformatikaAlgebra
🔒Qulf 2: Ovozni sanash va yoy
Topshiriq: y(−x) = y(x) bo‘lsa, funksiya qanday?
🔑 Kalit: Hisoblagich 0 dan boshlanadi; Yevklid algoritmi 12 : 8 ni 3 : 2 ga keltiradi; y(−x) = y(x) bo‘lsa, funksiya juft va grafigi Oy ga simmetrik.
Seshanba, 17-noyabr
M
MalikaGeometriyadan: markaziy simmetriyada O nuqta AA₁ ning o‘rtasi. O(a; b) markazga nisbatan A(x; y) nuqta A₁(2a − x; 2b − y) ga o‘tadi.
A
AnvarBosh taxtadagi naqsh nuqtasi A(3; 1), markaz O(2; 1). A₁ = (4 − 3; 2 − 1) = (1; 1). O(2; 1) — AA₁ ning o‘rtasi, ya’ni to‘g‘ri.
Z
ZarinaBurishda OA = OA₁ va ∠AOA₁ = φ. Naqshni 90° ga burib, to‘rt marta takrorlasak, gul hosil bo‘ladi. Burish ham harakat: shakl o‘zgarmaydi.
J
JasurTexnologiyadan: ishlab chiqarish — ishlab chiqarish, taqsimot, ayirboshlash, iste’mol zanjiri. Sotilgandan so‘ng mehnat pulga aylanadi, pul bilan yangi xomashyo olinadi.
Siz
Raqobatda sifat, dizayn va narxi kuchli ishlab chiqaruvchi yutadi. Rang tanlovi dizayn masalasi, narx esa o‘zgarmaydi.
GeometriyaTexnologiya
🔒Qulf 3: Naqsh va ishlab chiqarish zanjiri
Topshiriq: Markaziy simmetriyada A(x; y) qaysi nuqtaga o‘tadi (markaz O(a; b))?
🔑 Kalit: Markaziy simmetriya: A₁(2a − x; 2b − y); ishlab chiqarish zanjiri: ishlab chiqarish, taqsimot, ayirboshlash, iste’mol; raqobatda sifat, dizayn, narx hal qiladi.
Z
ZarinaBiologiyadan: biomolekulalar hujayra massasining taxminan 20–30 % i. To‘rt guruh: uglevodlar, lipidlar, oqsillar, nuklein kislotalar. Sellyuloza — polisaxarid, tuzilma quradi.
A
AnvarYog‘och asosan sellyulozadan, shuning uchun mustahkam. Suv esa o‘simlik hujayrasida 90 % dan ko‘p; suv qutbli, yaxshi erituvchi, issiqlikni sekin oladi.
J
JasurKimyodan: kremniy yer po‘stlog‘ida kisloroddan keyingi element, taxminan 27,6 %. Qum va kvars — SiO₂: qattiq, qiyin eriydi.
M
MalikaSi + C → SiC — karborund. Jilvir qog‘ozining donalari ko‘pincha shunday qattiq birikmadan. Chang uchun niqob taqamiz.
Siz
Jilvirlashda ko‘zoynak va niqob qoidasi qoladi: faqat jilvirlaymiz, pichoq va stanokka tegmaymiz.
Biologiya (Sitologiya va genetika asoslari)Kimyo
🔒Qulf 4: Yog‘och, suv va jilvir qog‘ozi
Topshiriq: Yog‘ochni mustahkam qiladigan sellyuloza qaysi guruhga kiradi?
Chorshanba, 18-noyabr
J
JasurFizikadan amaliy ish: issiq suv (50–60 °C) idishda, sovuq suv qopchada. Har daqiqada ikki termometr yoziladi. Grafikda ikki egri chiziq bir qiymatda uchrashadi. Qaynoq suvni faqat o‘qituvchi quyadi.
Z
ZarinaAralashma harorati boshlang‘ich haroratlar orasida bo‘ladi: masalan, 20 °C va 60 °C bo‘lsa, natija 20 dan 60 gacha oraliqda. Bo‘yoq qutisini sovuq omborda qoldirmaymiz.
A
AnvarGeografiyadan: yengil sanoat xomashyosi qishloq xo‘jaligidan: paxta, jun, ipak. O‘zbekiston yirik paxta yetishtiruvchilardan va to‘qimachilikni kengaytirmoqda.
M
MalikaBelanchak ichiga paxtali mato to‘shamasi kerak: mahalliy to‘qimachilik ustaxonasi bilan gaplashamiz. Mato yuvilsin, ranggi mos bo‘lsin.
🔑 Kalit: Aralashma harorati boshlang‘ich haroratlar orasida bo‘ladi; egri chiziqlar muvozanat haroratida uchrashadi.
J
JasurJahon tarixidan: XIX asr oxirida Britaniya mustamlakalari 33 million kv. km ni egallagan, kuchli flot imperiya asosi edi. 1875-yilda Suvaysh kanali aksiyalarini sotib olib, Hindiston yo‘lini nazorat qilgan.
Z
ZarinaSavdo uchun qisqa yo‘l muhim edi. Biz ham bo‘yoq va taxtani eng yaqin do‘kondan olamiz, shuning uchun tashish xarajati kam.
A
AnvarO‘zbekiston tarixidan: 1886-yilgi Nizom Turkistonning yer, o‘rmon va foydali qazilmalarini davlat mulki deb e’lon qilgan. Darslikka ko‘ra, ko‘chirib keltirilganlar yer va kredit olgan, 5 yil soliqdan ozod bo‘lgan.
M
MalikaHujjatlar kimda nima borligini hal qilgan. Bizda ham taxta va bo‘yoq uchun cheklar yig‘iladi: nima, qancha, qachon sotib olindi.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi
🔒Qulf 6: Yo‘l, hujjat va hisob
Topshiriq: 1886-yilgi Nizom yer va o‘rmonni qanday mulk deb e’lon qildi?
Payshanba, 19-noyabr
S
Sinf rahbariPayshanba tushdan keyin maktab darvozasida 20 ta ota-ona va o‘qituvchi ikki namunaga ovoz berdi: yashil va krem. Natija: yashil 12, krem 8.
Z
ZarinaIkki ota-ona boshqa narsa ham so‘radi: beshik tepasidagi o‘yinchoq uchun yog‘och ushlagich. Daftarga yozib qo‘ydim.
M
MalikaHuquqdan: kafolat — huquq amalda bajarilishini ta’minlaydigan vosita. Asosiy kafolat — sud himoyasi; ombudsman shikoyatni ko‘radi, lekin u sud emas.
J
JasurBizning kafolat kartochkamiz ham ish bersin: unda nima buzilsa, kimga va qanday xabar berish yozilgan bo‘lsin. Kichik yoshdagilar huquqi davlat himoyasida.
Siz
Kartochkaga yozamiz: «Nuqson bo‘lsa, jamoaga xabar bering, bir oy ichida bepul tuzatamiz».
Konstitutsiyaviy huquq asoslari
🔒Qulf 7: Kafolat va maktab darvozasi
Topshiriq: Kafolat nima?
🔑 Kalit: Kafolat huquq amalda bajarilishini ta’minlaydi; kafolat kartochkasida kimga va qanday murojaat qilish yozilishi kerak.
Z
ZarinaAdabiyotdan: Xojaning to‘rt hikoyati bor. Ularni darslikdan o‘qiymiz, mazmunini bu yerda aytib o‘tirmayman. Muhim so‘z — «adl»: adolat.
A
AnvarBiz uchun adolat — hamma xaridorga bir xil narx va bir xil kafolat. Rang tanlovida ham bir xil sifat.
M
MalikaRus tilidan: «который» sifat kabi o‘zgaradi: jinsi va soni bosh gapdagi otga mos, kelishigi esa o‘z gapidagi vazifasiga bog‘liq. «Это качалка, которую мы покрасили.»
J
Jasur«Мы выбрали краску, которая безопасна для детей.» Ergash gap vergul bilan ajratiladi. Fe’ldan yasalgan ot: «покраска», «сушка».
AdabiyotRus tili
🔒Qulf 8: Adolat va «который»
Topshiriq: «Это качалка, которую мы покрасили» gapida «которую» nimaga mos?
Juma, 20-noyabr
S
Sinf rahbariHafta oxiri: davlatning iqtisodiy vazifalari. Bozor hamma narsani o‘zi hal qilmaydi: ifloslanish narxda ko‘rinmaydi, shuning uchun davlat jarima va soliq belgilaydi.
A
AnvarYorug‘ ko‘cha kabi ommaviy ne’matlarni xususiy firma foydaga sota olmaydi. Biz o‘z hududimizda faqat qoidaga amal qilamiz: bo‘yoq qoldig‘i yopiq idishga.
Z
ZarinaOvoz 12 : 8, EKUB 4, nisbat 3 : 2. Qishki partiyada 5 ta belanchak bo‘lsa, 3 tasi yashil va 2 tasi krem. Yashil bo‘yoq banka 3 000 so‘m, bir marta.
J
JasurFaqat yashilni qilsak, krem sevadigan 8 ta kishini yo‘qotamiz (40 %). Ranglarni teng sonda yasasak, bittasi ko‘p qolib ketishi mumkin.
M
MalikaNarx 60 000 o‘zgarmaydi, ikkala rangda bir xil bo‘yoq turi va bir xil kafolat. Bu — raqobatda dizayn bilan yutish.
Siz
Qaror: ranglar ovoz nisbati 3 : 2 bo‘yicha tayyorlanadi, buyurtmada xaridor rangni tanlaydi; narx va kafolat bir xil.
Iqtisodiy bilim asoslari
🔒Qulf 9: Qaror: ranglar qanday bo‘linadi?
Topshiriq: Ranglarni 3 : 2 nisbatda qilishni qaysi kalitlar birga hal qildi?
🔑 Kalit: Ovoz 12 : 8 → Yevklid bo‘yicha EKUB 4, nisbat 3 : 2; ikkala rang saqlanadi, yashil bo‘yoq banka 3 000 so‘m, narx va kafolat bir xil.
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 16 ta fanni birlashtirdi.
Ona tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Sitologiya va genetika asoslari)FizikaGeografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)GeometriyaKonstitutsiyaviy huquq asoslariIqtisodiy bilim asoslariJahon tarixiKimyoO‘zbekiston tarixiRus tili
0 / 12 yulduz
Jamoa hisoboti
Rang sinovi va qaror
Muammo: yangi rang qo‘shamizmi? Namuna: yashil va krem belanchak; 20 kishi ovoz berdi: yashil 12, krem 8. Hisoblagich algoritmi (K = 0 dan) sanadi, Yevklid algoritmi 12 : 8 ni 3 : 2 ga keltirdi. Yon yoy y = x²/40 juft funksiya: chap va o‘ng taxta bitta shablon bilan. Qaror: ranglar 3 : 2 nisbatda tayyorlanadi (5 ta belanchakdan 3 yashil va 2 krem), yashil bo‘yoq 3 000 so‘m, narx va kafolat bir xil. Ota-onalar ushlagich ham so‘radi.
— 9-B jamoa
Topilgan kalitlar
Hisoblagich 0 dan boshlanadi; Yevklid algoritmi 12 : 8 ni 3 : 2 ga keltiradi; y(−x) = y(x) bo‘lsa, funksiya juft va grafigi Oy ga simmetrik.
Markaziy simmetriya: A₁(2a − x; 2b − y); ishlab chiqarish zanjiri: ishlab chiqarish, taqsimot, ayirboshlash, iste’mol; raqobatda sifat, dizayn, narx hal qiladi.
Aralashma harorati boshlang‘ich haroratlar orasida bo‘ladi; egri chiziqlar muvozanat haroratida uchrashadi.
Kafolat huquq amalda bajarilishini ta’minlaydi; kafolat kartochkasida kimga va qanday murojaat qilish yozilishi kerak.
Ovoz 12 : 8 → Yevklid bo‘yicha EKUB 4, nisbat 3 : 2; ikkala rang saqlanadi, yashil bo‘yoq banka 3 000 so‘m, narx va kafolat bir xil.
Yulduzli savollar
EKUB(12; 8) = ?
A(3; 1) nuqta O(2; 1) markazga nisbatan simmetrik nuqtasi?