ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

Nisbiy chastota va tasodifiy miqdorlar

Darslar 37–38 · 2 ta dars · Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov. Algebra: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan 4-nashri. Toshkent: «O‘qituvchi» NMIU, 2019
38

Tasodifiy miqdorlar

Darslik: 198–205-betlar
MaqsadTasodifiy miqdorni, uning taqsimot jadvalini, diskret va uzluksiz miqdorlarni farqlash; ΣM = N va ΣW = 1 ni qo‘llash.
Yangi so‘zlar
tasodifiy miqdor · random variabletaqsimot jadvali · distribution tablediskret miqdor · discrete variablechastotalar poligoni · frequency polygon
Tushuntirish

Kuzatish yoki tajriba natijasida tasodifga bog‘liq ravishda turli qiymat qabul qiladigan kattalik tasodifiy miqdor deyiladi; masalan, kubik tashlanganda tushgan ochko. X ning qiymatlari va ularning ehtimolliklari yozilgan jadval ehtimolliklar bo‘yicha taqsimot jadvali deyiladi; amalda chastotalar yoki nisbiy chastotalar bo‘yicha jadvallar tuziladi va chastotalar poligoni yoki gistogramma bilan tasvirlanadi. Barcha chastotalar yig‘indisi tajribalar soniga teng: ΣM = N, nisbiy chastotalar yig‘indisi esa 1 ga teng: ΣW = 1. Ajralgan qiymatlar qabul qiladigan miqdor diskret, biror oraliqdagi barcha qiymatlarni qabul qila oladigani uzluksiz miqdor deyiladi. Ikki kubik tashlanganda ochkolar yig‘indisi 2 dan 12 gacha qiymat oladi, eng ehtimolli yig‘indi 7 (ehtimolligi 6/36 = 1/6).

00,10,20,30,40,1250,3750,3750,1250123P
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Transport kuzatuvchisi bekatda 24 ta 10 daqiqalik oraliqda kelgan avtobuslar sonini yozdi: 0 ta — 6 marta, 1 ta — 12 marta, 2 ta — 6 marta. Taqsimot jadvalidagi nisbiy chastotalar 0,25; 0,5; 0,25 va yig‘indisi 1.

Kim ishlatadi

Transport rejalovchisi qatnov sonini kuzatuv bo‘yicha belgilaydi, do‘kon menejeri soatiga keladigan xaridorlar sonini jadvalga soladi, sog‘liqni saqlash tashkilotchisi qabul sonini rejalaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bu haftaning har bir maktab kuni jadvalingizda nechta dars borligini yozing va qiymatlarni hamda ularning necha marta uchrashini jadvalga qo‘ying.

Namunalar
Tanga 3 marta tashlanadi, X — gerblar soni. Qiymatlar 0, 1, 2, 3, ehtimolliklar 1/8, 3/8, 3/8, 1/8; yig‘indisi 8/8 = 1.
X123Σ
M510520
W1/41/21/41
20 o‘quvchidan so‘ralgan: X — o‘qigan kitoblar soni. Qiymatlar 1, 2, 3; chastotalar 5, 10, 5; ΣM = 20 = N; W = 1/4, 1/2, 1/4, ΣW = 1.
Sinfda faoliyat

«Jadval tuzamiz»: sinf ikkita kubik tashlab, yig‘indilarni 36 ta tajribada yozadi; chastotalar jadvali va poligon tuziladi, so‘ng nazariy ehtimolliklar bilan solishtiriladi.

Mashq
1
Uydan maktabgacha ketgan vaqt diskretmi yoki uzluksizmi?
2
Kunda darsga kelmagan o‘quvchilar soni qanday miqdor?
3
Chastotalar 3, 5, 2 bo‘lsa, tajribalar soni N nechta?
4
Nima uchun taqsimot jadvalidagi barcha ehtimolliklar yig‘indisi 1 ga teng?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliHunarni o‘rgatishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →