§ 14. Harakat shartini ko‘rsatish: shart holi
Shart holi harakat qaysi shartda bajarilishi yoki bajarilishi mumkinligini bildiradi va «при каком условии?» savoliga javob beradi. U predlogli ot bilan ifodalanadi: «без труда, при желании, при хорошей погоде, в случае болезни, при условии» yoki ravishdosh iborasi bilan: «Не повторяя правила, их быстро забываешь». Shart holi mazmunan «если» bilan boshlangan shartga teng: «При хорошей погоде мы пойдём в горы» — «Если погода будет хорошей, мы пойдём в горы». Hikmatli gaplarda shart holi ko‘p uchraydi: «Без воды не вырастишь сад». Savol kesimdan beriladi.
| ifoda | misol |
|---|---|
| ot + old ko‘makchi | при ясной погоде, без помощи, в случае тревоги |
| ravishdosh | Повторяя правила, быстро их запомнишь. |
| «если» bilan ergash gap | Если повторять правила, быстро их запомнишь. |
Maktab ustaxonasi eshigidagi yozuvda rus tilida shunday yozilgan edi: «Без защитных очков в мастерской не работают.» O‘quvchilar ish boshlashdan oldin ko‘zoynak taqdi va hech kimga zarar yetmadi.
Xavfsizlik bo‘yicha yo‘riqchilar, ustaxona o‘qituvchilari va tadbir tashkilotchilari qoida shartini «без», «при» yoki «в случае» bilan ifodalaydi.
O‘yin yoki to‘garak uchun shart bildiruvchi ikki rus qoidasini yozing: «Без разрешения не входить.» va o‘zingiz o‘ylagan «при …» bilan boshlanuvchi bitta qoida.
«Agar … bo‘lsa». Sinf shart bilan boshlanuvchi maqol yoki qoida topadi va uni «без …», «при …» shakliga o‘zgartiradi.