ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Maqsad holi va shart holi

Darslar 13–14 · 2 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
14

§ 14. Harakat shartini ko‘rsatish: shart holi

Darslik: 48–50-betlar
MaqsadShart holini («обстоятельство условия») topish; uni ravishdosh iborasi va predlogli ot bilan ifodalash.
Yangi so‘zlar
shart holi · обстоятельство условияshart · условиеravishdosh iborasi · деепричастный оборотagar · если
Tushuntirish

Shart holi harakat qaysi shartda bajarilishi yoki bajarilishi mumkinligini bildiradi va «при каком условии?» savoliga javob beradi. U predlogli ot bilan ifodalanadi: «без труда, при желании, при хорошей погоде, в случае болезни, при условии» yoki ravishdosh iborasi bilan: «Не повторяя правила, их быстро забываешь». Shart holi mazmunan «если» bilan boshlangan shartga teng: «При хорошей погоде мы пойдём в горы» — «Если погода будет хорошей, мы пойдём в горы». Hikmatli gaplarda shart holi ko‘p uchraydi: «Без воды не вырастишь сад». Savol kesimdan beriladi.

ifodamisol
ot + old ko‘makchiпри ясной погоде, без помощи, в случае тревоги
ravishdoshПовторяя правила, быстро их запомнишь.
«если» bilan ergash gapЕсли повторять правила, быстро их запомнишь.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab ustaxonasi eshigidagi yozuvda rus tilida shunday yozilgan edi: «Без защитных очков в мастерской не работают.» O‘quvchilar ish boshlashdan oldin ko‘zoynak taqdi va hech kimga zarar yetmadi.

Kim ishlatadi

Xavfsizlik bo‘yicha yo‘riqchilar, ustaxona o‘qituvchilari va tadbir tashkilotchilari qoida shartini «без», «при» yoki «в случае» bilan ifodalaydi.

Bugun sinab ko‘ring

O‘yin yoki to‘garak uchun shart bildiruvchi ikki rus qoidasini yozing: «Без разрешения не входить.» va o‘zingiz o‘ylagan «при …» bilan boshlanuvchi bitta qoida.

Namunalar
«Без терпения не научишься играть на дутаре. При желании можно многого добиться. Не повторяя слова, их легко забыть».
«В случае дождя экскурсию перенесут». «В случае дождя» — «при каком условии?»; boshqacha: «Если пойдёт дождь, экскурсию перенесут».
Sinfda faoliyat

«Agar … bo‘lsa». Sinf shart bilan boshlanuvchi maqol yoki qoida topadi va uni «без …», «при …» shakliga o‘zgartiradi.

Mashq
1
Savolni qo‘ying va holni toping: «Без друзей жизнь скучна».
2
«Если» o‘rniga predlogli ot qo‘ying: «Если будет хорошая погода, мы поедем» → «… , мы поедем».
3
Tuzing: «В случае (болезни, опоздания)» bilan gap.
4
Nega «Не прочитав задание, не решишь задачу» ravishdosh iborasi shart holi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliRobot uchun yorug‘lik datchigiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →