A. S. Pushkin: hayoti va lirikasi. «Я помню чудное мгновенье…»
A. S. Pushkin 1799-yilda Moskvada, uncha badavlat bo‘lmagan zodagon oilada tug‘ilgan. Uning tarbiyasi bilan buvisi M. A. Gannibal (unga rus tilida o‘qish-yozishni o‘rgatgan), enaga Arina Rodionovna (xalq qo‘shiq va ertaklarini aytib bergan) va fransuz tarbiyachi shug‘ullangan. 1811-yilda Tsarskoye Selo litseyiga kirgan, 1817-yilda tamomlab Peterburgda xizmat qilgan; erkinlik haqidagi she’rlari uchun 1820-yilda surgun qilingan. 1830-yil kuzida Boldinoda «Повести Белкина», «Евгений Онегин»ning so‘nggi boblari va ko‘plab lirik she’rlarini yozgan. U 1837-yilda duelda olgan jarohatdan vafot etgan. Adabiyot uch turga bo‘linadi: epos (roman, qissa, hikoya), drama (fojia, komediya) va lirika. Lirikada shaxsning ichki kechinmalari, his-tuyg‘ulari tasvirlanadi; so‘z qadimgi yunoncha «lira» asbobidan kelib chiqqan. Pushkinning sevgi lirikasi va tabiat lirikasi («Осень», «Зимнее утро») mashhur.
Maktab musiqa kechasida rus tilida gaplashadigan mehmon o‘quvchidan qo‘shiq nima haqida ekanini so‘radi. O‘quvchi javob berdi: «В этой песне говорится о дружбе» va qo‘shiq unga qanday his berishini ham qo‘shib aytdi.
Adabiyot o‘qituvchilari, tadbir boshlovchilari va tarjimonlar matn nima haqida ekanini va qanday his berishini ayta oladi.
Qisqa bitta qo‘shiqni (istalgan tilda) tanlang va rus tilida bitta gap ayting: «В этой песне говорится о …». Qo‘shiq sizda qanday his uyg‘otishini bitta so‘z bilan qo‘shing.
«Lirika yoki epos?» O‘qituvchi qisqa parchalar o‘qiydi (his-tuyg‘u / voqea); o‘quvchilar tur nomini aytadi va isbotlaydi.