Darslar 32–33 · 2 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
32
A. A. Blok: hayoti va she’rlari
Darslik: 123–125-betlar
MaqsadA. A. Blok hayoti bilan tanishish; «Ветер принёс издалёка…» va «Летний вечер» she’rlarini ifodali o‘qish; parallelizm va tabiat tasvirini topish.
A. A. Blok 1880-yil 28-noyabrda Peterburgda tug‘ilgan. Otasi Varshava universitetida davlat huquqi professori, onasi mashhur botanik, Peterburg universiteti rektori A. N. Beketovning qizi edi. Ota-onasi ajralgach, ona o‘z otasining uyiga qaytgan. Blok uyda yaxshi ta’lim olgan, Peterburg gimnaziyasini tugatgan, bolaligida she’r va tarjimalar bilan qo‘lyozma jurnallar chiqargan. 1898-yilda universitetning huquq fakultetiga kirgan, 1901-yilda tarix-filologiya fakultetiga o‘tgan; teatrga qiziqqan va aktyor bo‘lishni orzu qilgan. 1904-yilda «Стихи о Прекрасной Даме» to‘plami nashr etilgan; «Go‘zal Xonim» timsolining prototipi Lyubov Mendeleyeva bo‘lgan. Keyinchalik «Двенадцать» va «Скифы» poemalarini yozgan. Blok 1921-yil 7-avgustda vafot etgan. Blok ramziylik (simvolizm) shoiri: ramzchilar uchun she’r — sirlarni ochish yo‘li, «shamol» — samoviy nafas, «osmon» — Xudo makoni kabi ramzlar orqali. «Ветер принёс издалёка…» she’rida bahor ishorasi, ochilgan osmon parchasi va «Плакали зимние бури» — «Плакали струны мои» parallelizmi bor.
Namunalar
«Ветер принёс издалёка…»: shamol uzoqdan bahor qo‘shig‘ining ishorasini olib keladi, osmonning bir parchasi ochiladi. Qishki bo‘ronlar yig‘lagan, shoirning torlari ham yig‘laydi. She’r avval «mening torlarim», keyin «sening qo‘shiqlaring» deydi: tabiat uyg‘onishi inson tuyg‘usi bilan bog‘lanadi.
«Летний вечер»: she’rda yozgi oqshomning sokin manzarasi chiziladi — botayotgan quyosh nuri, o‘rib olingan dala, shamol ham, qush ovozi ham yo‘q sukunat, daraxtzor ustidagi qizil oy va so‘nib borayotgan qo‘shiq. Oxirgi bandda shoir tashvishlarni unutib, tun va oy sari erkin yo‘lga chiqishga chorlaydi: tabiat tasviri kayfiyatga aylanadi.
Sinfda faoliyat
«Rasm chizamiz». Qo‘shiq so‘nayotgan oqshomni so‘zlar bilan chizing: ranglar (pushti, qizil, oq), tovushlar va sukunat haqida 4 gap.
Mashq
1
Blok qaysi yili va qayerda tug‘ilgan?
1880-yil, Peterburgda.
2
Blokning birinchi she’riy to‘plami qanday nomlangan?
«Стихи о Прекрасной Даме», 1904-yil.
3
«Ветер принёс издалёка…»dagi parallelizm qaysi qatorlarda?