☰ Mundarija · Rus tili

N. V. Gogol: «Тарас Бульба»

Darslar 26 · 1 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
26

N. V. Gogol: hayoti. «Тарас Бульба» qissasi

Darslik: 89–97-betlar
MaqsadN. V. Gogol hayoti bilan tanishish; «Тарас Бульба» tarixiy qissasining parchalarini mazmuni bo‘yicha aytib berish; qahramonlar tasvirida qo‘llanilgan vositalarni topish.
Yangi so‘zlar
tarixiy qissa · историческая повестьkazak · казакsich · Сечьqarama-qarshi qo‘yish · противопоставление
Tushuntirish

N. V. Gogol 1809-yilda Poltava yaqinidagi Sorochintsy qishlog‘ida tug‘ilgan, bolaligi ota-onasining mulkida o‘tgan. U Nejindagi «oliy fanlar gimnaziyasi»da o‘qigan, 1828-yilda tugatib Peterburgga ko‘chgan va amaldor bo‘lib xizmat qilgan. 1831–1832-yillarda «Вечера на хуторе близ Диканьки», 1835-yilda «Миргород» to‘plami, undagi «Тарас Бульба» tarixiy qissasi, 1842-yilda «Мёртвые души»ning 1-jildi chop etilgan. Gogol 1852-yilda vafot etgan. «Тарас Бульба» XV–XVII asrlar tarixiy voqealari fonida zaporojye kazaklarining kundalik hayotini tasvirlaydi. Bosh qahramon Taras ikki o‘g‘li — Ostap va Andriy bilan birga ko‘rsatiladi; Ostap halok bo‘ladi, Andriy xoinlik qiladi, Taras uni o‘ldiradi va oxir-oqibat o‘zi ham halok bo‘ladi. Muallif qahramonlarni epitet, o‘xshatish va qarama-qarshi qo‘yish orqali tasvirlaydi.

Namunalar
1-parcha: Kiyev bursasida o‘qigan ikki o‘g‘il uyga qaytadi. Taras ularning uzun kiyimlarini mazax qiladi, katta o‘g‘il qo‘pol javob beradi, ular mushtlashib qoladi; ona ularni to‘xtatmoqchi bo‘ladi. Taras o‘g‘illarni Zaporojye Sechiga olib borishga qaror qiladi: «Mana haqiqiy maktab». Onaning qayg‘usi ta’kidlanadi.
2- va 3-parchalar: Ostap qatl etiladigan maydonda Taras olomon orasida turadi; Ostap og‘ir damda «Ota, qayerdasan? Eshityapsanmi?» deb chaqiradi, Taras «Eshityapman!» deb javob beradi va g‘oyib bo‘ladi. Keyin Taras qasos olib Polsha bo‘ylab yurish qiladi, Pototskiy uni Dnestr bo‘yida qamal qiladi. Tamaki trubkasini qidirayotib asirga tushadi; yoqilayotgan daraxtga bog‘lab qo‘yilganda ham kazaklarga qayiqlarda qochishni baqiradi — ular qochib qutuladi.
Sinfda faoliyat

«Taras qanday?» O‘quvchilar guruhlarda Taras, Ostap va ona xarakterini parchalardagi harakatlar bo‘yicha tavsiflaydi.

Mashq
1
Gogol qayerda tug‘ilgan va qayerda o‘qigan?
2
«Тарас Бульба» qaysi to‘plamga kiradi va u qanday asar?
3
Ostap qatl paytida kimni chaqiradi va Taras nima deb javob beradi?
4
Nega Taras o‘lim oldida ham o‘z kazaklari haqida qayg‘uradi?