☰ Mundarija · Rus tili

Ega: harakat subyektini bildirish

Darslar 4 · 1 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
4

§ 4. Harakat subyekti haqida aytish: ega

Darslik: 12–16-betlar
MaqsadEgani («подлежащее») topish, uning qanday so‘z turkumi bilan ifodalanishini aytish; takroriy so‘zlarni sinonim va olmosh bilan almashtirish.
Yangi so‘zlar
ega · подлежащееbosh kelishik · именительный падежgapning bosh bo‘lagi · главный член предложенияsinonim · синоним
Tushuntirish

Harakat egasi haqida gapirilganda ot yoki olmosh bosh kelishikda («именительный падеж») ishlatiladi. Gapda ular ega («подлежащее») vazifasini bajaradi va «кто? что?» savoliga javob beradi. Ega — gapning bosh bo‘lagi; kesim bilan birga u grammatik asosni tashkil qiladi. Ega bitta so‘z bilan ham, so‘z birikmasi bilan ham ifodalanadi: «Много туристов посетило Хиву» gapida ega — «много туристов». Bunday birikmali egani ko‘pincha bitta so‘z bilan almashtirish mumkin: «выросло много деревьев» — «выросли деревья». Matnda bir xil so‘z takrorlanmasligi uchun ega o‘rnida olmosh yoki sinonim ishlatiladi: «Бухара — она — город».

Namunalar
Mini-matn: «Бухара — древний город. Она славится минаретами и медресе. Туристы приезжают сюда со всего мира. Город привлекает гостей своей историей». Egalar: «Бухара, она, туристы, город» — «она» olmosh, «город» sinonim vazifasida.
Ega birikma bilan: «Несколько учеников опоздали на урок». Ega — «несколько учеников», kesim — «опоздали»; «ученики опоздали» deb ham aytish mumkin.
Sinfda faoliyat

«Kim yoki nima?» Doskaga gap yoziladi; o‘quvchilar egani topib, «кто?» yoki «что?» savolini aytadi va ega qaysi so‘z turkumi ekanini nomlaydi.

Mashq
1
Egani toping: «Осенью опадают листья».
2
Takrorni olmosh yoki sinonim bilan tuzating: «Ташкент — столица. Ташкент — большой город. Ташкент стоит на реке».
3
Mos egani qo‘ying: «… любит читать фантастику» («брат / в саду / читая»).
4
Nega «В парке гуляют дети» gapida «в парке» ega emas?