§ 15. Bir turdagi harakat, fakt, hodisalarni ko‘rsatish: uyushiq bo‘laklar
Bir xil savolga javob beradigan, gapning bir bo‘lagiga tegishli va bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan bo‘laklar uyushiq bo‘laklar («однородные члены предложения») deyiladi. Ular sanash ohangi bilan aytiladi va bosh yoki ikkinchi darajali bo‘lak bo‘lishi mumkin: «Яблоки, груши, виноград зреют» (uyushiq egalar), «Дети пели, танцевали, смеялись» (uyushiq kesimlar). Bog‘lovchisiz uyushiq bo‘laklar orasiga vergul qo‘yiladi; bitta «и» bilan bog‘langanda vergul qo‘yilmaydi; «а» va «но» oldidan vergul qo‘yiladi. Uyushiq bo‘laklardan oldin umumlashtiruvchi so‘z kelsa, undan keyin ikki nuqta qo‘yiladi: «В корзине были овощи: огурцы, помидоры, перец».
| sxema | misol | belgi |
|---|---|---|
| A, B и C | Весной зеленеют луга, леса и горы. | «и» dan oldin vergul yo‘q |
| A, но B | Он пришёл, но не остался. | vergul |
| A и B | Брат читает и рисует. | vergul yo‘q |
| umumlashtiruvchi: A, B | Животные: волк, лиса, заяц. | ikki nuqta |
Yurish uchun ro‘yxat rus tilida yozilgan edi: «Для похода возьмите всё необходимое: воду, шапку, блокнот и ручку». Ikki nuqta va vergullar buyumlarni aniq ajratib turdi. Hech kim hech narsani unutmadi.
Sayohat rahbarlari, tadbir tashkilotchilari va o‘qituvchilar ro‘yxatni umumlashtiruvchi so‘z, ikki nuqta va vergullar bilan yozadi.
Rus tilida bitta gap yozing: «В моей сумке лежат школьные принадлежности: …» va unga uchta buyumni vergul bilan sanang (o‘ylab toping ham bo‘ladi).
«Ro‘yxat». Jamoalar bir mavzu bo‘yicha (meva, kasb, shahar) umumlashtiruvchi so‘z bilan gap tuzadi va tinish belgilarini qo‘yadi.