ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Uyushiq bo‘laklar va ularda tinish belgilari

Darslar 15 · 1 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
15

§ 15. Bir turdagi harakat, fakt, hodisalarni ko‘rsatish: uyushiq bo‘laklar

Darslik: 50–56-betlar
MaqsadUyushiq bo‘laklarni topish, ular orasida vergul qo‘yish va umumlashtiruvchi so‘zdan keyin ikki nuqta qo‘yishni bilish.
Yangi so‘zlar
uyushiq bo‘laklar · однородные члены предложенияsanash ohangi · интонация перечисленияumumlashtiruvchi so‘z · обобщающее словоikki nuqta · двоеточие
Tushuntirish

Bir xil savolga javob beradigan, gapning bir bo‘lagiga tegishli va bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan bo‘laklar uyushiq bo‘laklar («однородные члены предложения») deyiladi. Ular sanash ohangi bilan aytiladi va bosh yoki ikkinchi darajali bo‘lak bo‘lishi mumkin: «Яблоки, груши, виноград зреют» (uyushiq egalar), «Дети пели, танцевали, смеялись» (uyushiq kesimlar). Bog‘lovchisiz uyushiq bo‘laklar orasiga vergul qo‘yiladi; bitta «и» bilan bog‘langanda vergul qo‘yilmaydi; «а» va «но» oldidan vergul qo‘yiladi. Uyushiq bo‘laklardan oldin umumlashtiruvchi so‘z kelsa, undan keyin ikki nuqta qo‘yiladi: «В корзине были овощи: огурцы, помидоры, перец».

sxemamisolbelgi
A, B и CВесной зеленеют луга, леса и горы.«и» dan oldin vergul yo‘q
A, но BОн пришёл, но не остался.vergul
A и BБрат читает и рисует.vergul yo‘q
umumlashtiruvchi: A, BЖивотные: волк, лиса, заяц.ikki nuqta
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yurish uchun ro‘yxat rus tilida yozilgan edi: «Для похода возьмите всё необходимое: воду, шапку, блокнот и ручку». Ikki nuqta va vergullar buyumlarni aniq ajratib turdi. Hech kim hech narsani unutmadi.

Kim ishlatadi

Sayohat rahbarlari, tadbir tashkilotchilari va o‘qituvchilar ro‘yxatni umumlashtiruvchi so‘z, ikki nuqta va vergullar bilan yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Rus tilida bitta gap yozing: «В моей сумке лежат школьные принадлежности: …» va unga uchta buyumni vergul bilan sanang (o‘ylab toping ham bo‘ladi).

Namunalar
«Дехкане выращивают хлопок, пшеницу и рис» — uyushiq to‘ldiruvchilar («что?»): vergul bor, «и» oldidan yo‘q. «Я люблю чай, а не кофе» — «а» oldidan vergul.
Umumlashtiruvchi so‘z: «На столе лежали канцелярские товары: ручки, карандаши, линейки». Umumlashtiruvchi so‘z — «товары», undan keyin ikki nuqta.
Sinfda faoliyat

«Ro‘yxat». Jamoalar bir mavzu bo‘yicha (meva, kasb, shahar) umumlashtiruvchi so‘z bilan gap tuzadi va tinish belgilarini qo‘yadi.

Mashq
1
Uyushiq bo‘laklarni toping: «В саду растут яблони, вишни и абрикосы».
2
Tinish belgilarini qo‘ying: «Мы купили хлеб молоко и сыр», «Он любит футбол а не шахматы».
3
Umumlashtiruvchi so‘z tanlang va yozing: «… капуста, морковь, лук».
4
Nega «Дети пели, танцевали, смеялись» da kesimlar uyushiq?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliRobot-yordamchi: ikki ko‘z, bitta batareyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →