ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Takrorlash: bir bosh bo‘lakli sodda gap

Darslar 22 · 1 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
22

§ 22. Takrorlash: bitta bosh bo‘lakli sodda gap

Darslik: 76–78-betlar
MaqsadBir bosh bo‘lakli gaplarning to‘rt turini (aniq shaxsli, noaniq shaxsli, shaxssiz, atov) farqlash.
Yangi so‘zlar
atov gap · назывное предложениеaniq shaxsli gap · определённо-личноеnoaniq shaxsli gap · неопределённо-личноеshaxssiz gap · безличное
Tushuntirish

Bir bosh bo‘lakli gaplar to‘rt turga bo‘linadi. Aniq shaxsli gapda kesim 1- yoki 2-shaxs fe’li bilan ifodalanadi: «Иду по тихому переулку», «Читайте внимательно!». Noaniq shaxsli gapda kesim 3-shaxs ko‘plik (yoki o‘tgan zamon ko‘plik) fe’li: «В дверь позвонили». Shaxssiz gapda ega bo‘lishi mumkin emas: «Вечереет», «Мне скучно», «Нужно спешить». Atov gap («назывное предложение») esa bitta bosh bo‘lakdan — bosh kelishikdagi otdan (aniqlovchilari bilan) iborat va biror narsa yoki hodisaning mavjudligini bildiradi: «Тишина. Первое утро зимы. Десять часов вечера». Gap turini aniqlash uchun: kesim bormi, qaysi shaklda, ega qo‘shish mumkinmi?

turkesimmisol
aniq shaxsli1–2-shaxs fe’liРаботаю в саду.
noaniq shaxsli3-shaxs ko‘plikВ саду копают землю.
shaxssizshaxssiz fe’l / holat so‘ziХолодает.
nominativkesim yo‘qНочь. Тишина.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Fotosuratlarga rus tilida qisqa sarlavhalar yozildi: «Старый мост.» «Золотая осень.» Ega va kesimsiz ham bitta ibora rasmni tushunarli qildi. Muharrir qisqa, aniq atov gaplarni afzal ko‘rdi.

Kim ishlatadi

Fotografiya muharrirlari, reklama yozuvchilari va jurnalistlar qisqa izoh va sarlavhani nom gaplar bilan yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Yoqqan surat uchun uch so‘zdan oshmaydigan ruscha sarlavha yozing, masalan «Утренний двор.» yoki o‘zingiz o‘ylagan atov gap. Suratni hech kimga yubormang.

Namunalar
To‘rt tur: «Вечереет» (shaxssiz). «Звонят в дверь» (noaniq shaxsli). «Иду по улице» (aniq shaxsli). «Тихий вечер» (atov).
Matn: «Утро. Светает. Выхожу на крыльцо. Во дворе кричат петухи». Atov: «Утро»; shaxssiz: «Светает»; aniq shaxsli: «Выхожу»; oxirgi gap ikki bosh bo‘lakli, chunki «петухи» — ega.
Sinfda faoliyat

«Qaysi tur?» O‘qituvchi gap aytadi; o‘quvchilar barmoq bilan tur raqamini ko‘rsatadi (1 — aniq shaxsli, 2 — noaniq shaxsli, 3 — shaxssiz, 4 — atov).

Mashq
1
Turini toping: «Воскресенье», «Крепко морозит», «Тебя ищут», «Иду домой».
2
Noaniq shaxsliga aylantiring: «На стадионе ученики играют в футбол».
3
Shaxssizga aylantiring: «Мороз сковал реку».
4
Nega «Первое зимнее утро» atov gap, «Наступило зимнее утро» esa emas?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQorong‘i ertalab uchun sumka chirog‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →