☰ Mundarija · Rus tili

A. P. Chekhov: «Хамелеон»

Darslar 30 · 1 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
30

A. P. Chexov: hayoti. «Хамелеон» hikoyasi

Darslik: 111–116-betlar
MaqsadA. P. Chexov hayoti bilan tanishish; «Хамелеон» hikoyasini mazmuni bo‘yicha aytib berish; qahramonlar ismlarining ma’nosi va «xameleon» obrazini izohlash.
Yangi so‘zlar
hajviy hikoya · юмористический рассказtaxallus · псевдонимbozor maydoni · базарная площадьit · собака
Tushuntirish

A. P. Chexov 1860-yil 29-yanvarda janubiy Rossiyaning Taganrog shahrida bola-chaqa ko‘p oilada, baqqol do‘kon egasi oilasida tug‘ilgan. Bolalar qat’iy tartibda o‘sib, otasiga savdoda yordam bergan, uy va cherkov xorida kuylagan. U avval yunon maktabida, 1868–1879-yillarda esa klassik gimnaziyada o‘qigan, gimnaziyada qo‘lyozma jurnal chiqargan. Kitob, musiqa va teatr uning hayotida katta o‘rin tutgan. Gimnaziyani tugatgach, Moskva universitetining tibbiyot fakultetiga kirgan va oilasiga yordam uchun hajviy hikoyalarni «Антоша Чехонте» kabi taxalluslar bilan yozgan. Dastlabki yillarda qisqa hajviy hikoya asosiy janri bo‘lgan; yillar o‘tgach kulgi o‘rnini dramatik ohanglar egallagan. 1883-yilda «Смерть чиновника» va «Толстый и тонкий» e’lon qilingan. Teatr uchun «Чайка», «Дядя Ваня», «Три сестры», «Вишнёвый сад» pyesalarini yozgan. Og‘ir kasal bo‘lib, Germaniyaning Badenvaylr shahrida 1904-yil 15-iyulda vafot etgan.

Namunalar
«Хамелеон» mazmuni: politsiya nazoratchisi Ochumelov yangi shinelda bozor maydonidan o‘tib ketayotib, it ortidan quvgan odamni va to‘plangan olomonni ko‘radi. Olomon o‘rtasida zargar Xryukin qonagan barmog‘ini ko‘rsatib turibdi: it uni tishlaganini aytib, tovon talab qiladi. Ochumelov avval qattiq jahl bilan itni yo‘q qilishni buyuradi.
Davomi: olomondan kimdir it general Jigalovniki bo‘lishi mumkinligini aytadi — Ochumelov darhol fikrini o‘zgartirib, Xryukinni ayblaydi. Politsiyachi Eldirin ikki xil gapiradi, oshpaz Proxor itning generalning ukasiniki ekanini aytgach, Ochumelov mehr bilan «bu yaxshi it» deydi. Olomon Xryukin ustidan kuladi, Ochumelov unga tahdid qilib ketadi.
Sinfda faoliyat

«Xameleon kim?». Ochumelov fikrini o‘zgartirgan joylarni ketma-ket yozing va har bir joyda nima sabab bo‘lganini ayting.

Mashq
1
Chexov qaysi taxallus bilan yozgan?
2
«Хамелеон» qayerda yuz beradi?
3
Ochumelov fikrini nima sababdan o‘zgartiradi?
4
Nega Ochumelovni «xameleon» deyishadi?