Darslar 12 · 1 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
12
§ 12. Harakat sababini ko‘rsatish: sabab holi
Darslik: 43–46-betlar
MaqsadSabab holini («обстоятельство причины») topish; sabab bildiruvchi predloglarni («из-за, от, по, благодаря, вследствие») to‘g‘ri tanlash.
Yangi so‘zlar
sabab holi · обстоятельство причиныsabab · причинаifloslanish · загрязнениеchiqindi · отходы
Tushuntirish
Sabab holi harakat nima sababdan bo‘lishini ko‘rsatadi va «почему? отчего? по какой причине?» savollariga javob beradi. U predlogli ot bilan ifodalanadi: «из-за, от, по, благодаря, вследствие, в связи с, по причине» yoki ravish va turg‘un birikmalar bilan: «сгоряча, сослепу, со зла». Predloglar ma’no jihatidan farq qiladi: «из-за» ko‘pincha noxush sababda («из-за дождя»), «благодаря» yaxshi sababda («благодаря помощи друзей»), «от» his-tuyg‘u yoki tabiiy sababda («от страха, от жары»), «по» esa «по болезни, по невнимательности» kabi birikmalarda. Predlog bilan kelgan ot kerakli kelishikda turadi: «из-за» va «от» — qaratqich, «благодаря» — jo‘nalish kelishigida. Sabab holi harakatning sababini, maqsad holi esa uning maqsadini bildirishini ajrating.
Namunalar
«Из-за густого тумана самолёты задержали. Благодаря помощи друзей мы быстро закончили работу. Девочка вздрогнула от испуга».
Ekologiya: «Деревья в парке засохли из-за долгой засухи. Рыба в пруду погибла вследствие загрязнения воды». Sabab holi — «почему?».
Sinfda faoliyat
«Nima uchun?» O‘qituvchi natija aytadi («Урожай погиб»), o‘quvchilar «из-за», «от», «благодаря» bilan sabab qo‘shadi.
Mashq
1
Savolni toping: «Из-за тумана самолёт не вылетел».