ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Aniqlovchi: predmet belgisini ko‘rsatish

Darslar 7 · 1 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
7

§ 7. Predmetning belgisini ko‘rsatish: aniqlovchi

Darslik: 27–31-betlar
MaqsadAniqlovchini («определение») topish; moslashgan va moslashmagan aniqlovchini farqlash; ularni bir-biriga almashtirish.
Yangi so‘zlar
aniqlovchi · определениеmoslashgan aniqlovchi · согласованное определениеmoslashmagan aniqlovchi · несогласованное определениеko‘chma ma’no · переносное значение
Tushuntirish

Predmetning belgisini bildiradigan ikkinchi darajali bo‘lak aniqlovchi («определение») deyiladi; u «какой? чей? который?» savollariga javob beradi va to‘lqinsimon chiziq bilan chiziladi. Aniqlovchi sifat, son, sifatdosh yoki olmosh bilan ifodalanadi: «яркое солнце, второй этаж, освещённая сцена, наш класс». Moslashgan aniqlovchi («согласованное») otga jinsda, sonda va kelishikda moslashadi: «лисья нора» (hokim so‘z bilan bir xil shaklda). Moslashmagan aniqlovchi («несогласованное») otga moslashmaydi: u boshqa kelishikdagi ot yoki predlogli birikma bo‘ladi: «нора лисы, шарф из шерсти». Ko‘pincha ikkisi bir-birini almashtira oladi: «шерстяной шарф» — «шарф из шерсти», «мамин платок» — «платок мамы». Sifatlar ko‘chma ma’noda ham keladi: «золотые руки» — usta, mohir qo‘llar.

aniqlovchibog‘lanishmisol
moslashganрод, число, падеж mosновый дом, новая книга, новое окно
moslashmagano‘zgarmaydiдом из кирпича, книга брата, чай с мёдом
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yo‘qolgan buyumlar stolida o‘quvchi rus tilida gaplashadigan mehmon uchun narsasini tasvirladi: «У меня потерялся тёмно-синий рюкзак с жёлтой молнией». Aniq sifatlar tufayli xodim uni bir daqiqada topdi.

Kim ishlatadi

Yo‘qolgan buyumlar xodimlari, sotuvchilar va tovar tavsifi tarjimonlari buyumni aniqlovchilar bilan to‘g‘ri ta’riflaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Sumkangizdagi yoki xayolingizdagi bitta buyumni rus tilida ikki aniqlovchi bilan tasvirlang: «…тетрадь с твёрдой обложкой». Aniqlovchilarni tagiga chizing.

Namunalar
Бабушкинопределение красныйопределение шарфподлежащее лежалсказуемое наобстоятельство третьейопределение полкеобстоятельство .
«Мы купили кожаную сумку» — «сумку (какую?) кожаную» — moslashgan aniqlovchi. Almashtirish: «сумку из кожи» — moslashmagan aniqlovchi.
«Мамин платок лежал на втором стуле». Aniqlovchilar: «мамин» («чей?») — sifat, «втором» («каком?») — tartib son. Ikkalasi ham moslashgan.
Sinfda faoliyat

«Almashtirish estafetasi». Jamoalar navbat bilan moslashgan aniqlovchini moslashmagani bilan almashtiradi: «глиняный кувшин» — «кувшин из глины».

Mashq
1
Aniqlovchilarni toping: «Яркое солнце освещало старый сад».
2
Moslashmagan aniqlovchiga o‘zgartiring: «глиняный кувшин», «дедушкин дом».
3
Moslashgan aniqlovchiga o‘zgartiring: «тетрадь Наташи», «шапка папы».
4
«Золотые руки» va «стальная воля» ibora nimani bildiradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQorong‘i fonarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →