§ 23. Takrorlash: to‘liqsiz gaplar. Uyushiq bo‘lakli gaplar
To‘liqsiz gap («неполное предложение») — biror bo‘lagi tushirilgan gap; u asosan dialogda uchraydi, tushirilgan bo‘lak oldingi gapdan yoki vaziyatdan tiklanadi: «— Какого поэта ты любишь больше всех? — Навои». To‘liq javob: «Больше всех я люблю Навои». Uyushiq bo‘laklar bir savolga javob beradi, bir bo‘lakka tegishli va sanash ohangida aytiladi: «В музее мы увидели картины, ковры и керамику» — uyushiq to‘ldiruvchilar. Ular orasida bog‘lovchisiz vergul, «а» va «но» oldidan vergul, yagona «и» oldidan esa vergul qo‘yilmaydi. Umumlashtiruvchi so‘zdan keyin ikki nuqta qo‘yiladi: «В зале были экспонаты: картины, ковры, керамика». Uyushiq bo‘laklarni ham, to‘liqsiz gaplarni ham bir matnda uchratish mumkin.
Maktab tadbirida kichik so‘rov o‘tkazildi. Rus tilida gaplashadigan mehmon so‘radi: «— Любимое время года? — Осень». Qisqa javob so‘ralgan hamma narsani aytdi. So‘rov tez tugadi.
So‘rov o‘tkazuvchilar, intervyu oluvchilar va jurnalistlar qisqa savol va to‘liq bo‘lmagan javob bilan tez ma’lumot to‘playdi.
Ikki kishidan qisqa rus savolini so‘rang: «— Любимый цвет?» Javoblarni yozib, ularni to‘liq gaplarga aylantiring.
| to‘liqsiz javob | tiklangan gap |
|---|---|
| — Ты любишь чай? — Люблю. | Я люблю чай. |
| — Кого ты видел? — Соседей. | Я видел соседей. |
«Bir so‘z bilan». Juftlikda o‘quvchi savol beradi, sherik to‘liqsiz gap bilan javob beradi; keyin javobni to‘liq gapga aylantiradi.