ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Takrorlash: ikkinchi darajali bo‘laklar

Darslar 21 · 1 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
21

§ 21. Takrorlash: gapning ikkinchi darajali bo‘laklari. Aniqlovchi, to‘ldiruvchi, hol

Darslik: 73–76-betlar
MaqsadIkkinchi darajali bo‘laklarni (to‘ldiruvchi, aniqlovchi, hol) savollari va chizilishiga qarab farqlash; gapni tahlil qilish.
Yangi so‘zlar
to‘ldiruvchi · дополнениеaniqlovchi · определениеhol · обстоятельствоbosh bo‘lak · главный член предложения
Tushuntirish

Gapning ikkinchi darajali bo‘laklari uch xil. To‘ldiruvchi («дополнение») bilvosita kelishik savollariga javob beradi («кого? чему? чем? о ком?») va punktir chiziq bilan chiziladi. Aniqlovchi («определение») predmet belgisini bildiradi, «какой? чей? который?» savollariga javob beradi, sifat, sifatdosh, olmosh yoki tartib son bilan ifodalanadi va to‘lqinsimon chiziq bilan chiziladi. Hol («обстоятельство») harakat belgisini bildiradi: «где? куда? откуда? когда? как? почему? зачем? при каком условии? сколько?» savollariga javob beradi va nuqta-tire chiziq bilan chiziladi. Tahlilda avval grammatik asos topiladi, keyin kesimdan hol va to‘ldiruvchiga, otdan aniqlovchiga savol beriladi. Bir xil kelishikdagi ot ham to‘ldiruvchi, ham hol bo‘lishi mumkin; farqini savol ko‘rsatadi.

bo‘laksavolmisol
to‘ldiruvchiкого? чему? чем?дарить цветы
aniqlovchiкакой? чей?алый цветок
holгде? когда? как?цветёт летом
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rus tilida gaplashadigan mehmon ko‘rgazma haqida «Мальчик читает» dedi, so‘ng tafsilot qo‘shdi: qanday, qayerda, qachon. Har bir ikkinchi darajali bo‘lak yangi savolga javob berdi va gap muxbir yozuvidek aniq bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Muxbirlar, kitob tavsifini yozuvchilar va gidlar ikkinchi darajali bo‘laklar bilan voqeani aniq va to‘liq bayon qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir do‘stingizga o‘zbek tilida to‘ldiruvchi, aniqlovchi va holning farqini sinfingizdan olingan bitta misol bilan tushuntiring.

Namunalar
Вчераобстоятельство моиопределение друзьяподлежащее купилисказуемое красивуюопределение открыткудополнение в магазинеобстоятельство .
«Вчера мы с классом ходили в краеведческий музей». Asos: «мы ходили»; «вчера» — «когда?» (hol); «с классом» — «с кем?» (to‘ldiruvchi); «в музей» — «куда?» (hol); «краеведческий» — «какой?» (aniqlovchi).
«В большом зале актёры упорно репетировали новую пьесу». Aniqlovchilar: «большом, новую»; hollar: «в зале» («где?»), «упорно» («как?»); to‘ldiruvchi: «пьесу» («что?»).
Sinfda faoliyat

«Uch rang». O‘quvchilar uch rangli qalam bilan gapni chizadi: to‘ldiruvchi (punktir), aniqlovchi (to‘lqin), hol (nuqta-tire).

Mashq
1
Bo‘lak turini ayting: «Артисты выступают на сцене», «Яркий свет освещает сцену».
2
Savol va tur: «Зрители долго аплодировали талантливому актёру».
3
Mos bo‘laklarni qo‘shing: «Ученики читают (что?) … (когда?) … (где?) …»
4
Nega «в парке» ham, «о парке» ham ot bo‘lsa-da, ularning gap bo‘lagi har xil?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKoridor energiya tekshiruvi: 6 ta LED lampaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →