ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Aniq shaxsli va noaniq shaxsli gaplar

Darslar 17–18 · 2 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
17

§ 17. Taxmin qilish mumkin bo‘lgan subyektning harakati: aniq shaxsli gap

Darslik: 60–63-betlar
MaqsadBir bosh bo‘lakli gap tushunchasini bilish; aniq shaxsli gapni topish va tuzish.
Yangi so‘zlar
bir bosh bo‘lakli gap · односоставное предложениеaniq shaxsli gap · определённо-личное предложение1-shaxs · первое лицо2-shaxs · второе лицо
Tushuntirish

Faqat bitta bosh bo‘lagi (va unga tegishli ikkinchi darajali bo‘laklari) bor sodda gap bir bosh bo‘lakli gap («односоставное предложение») deyiladi: ikkinchi bosh bo‘lak ma’no uchun kerak emas. Aniq shaxsli gap («определённо-личное предложение») so‘zlovchi (1-shaxs) yoki tinglovchi (2-shaxs) harakati haqida aytadi. Kesim birlik yoki ko‘plik 1- yoki 2-shaxsdagi fe’l bilan ifodalanadi: «Люблю осень», «Знаешь дорогу?», «Читайте внимательно!». Ega kerak emas, chunki shaxsni fe’l oxiri ko‘rsatib turadi. Xohlasak, olmosh qo‘shish mumkin («Я люблю осень»), lekin u holda gap ikki bosh bo‘lakli bo‘lib qoladi. Buyruq mayli shakllari ham shu turga kiradi: «Принеси словарь».

nazarda tutilgan egaqo‘shimchamisol
я-у / -юПишу письмо.
мы-ем / -имЕдем в горы.
ты-ешь / -ишьСмотришь фильм?
вы-ете / -итеПодождите минуту.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rus tilida yozishadigan do‘stga ochiqka yozayotgan o‘quvchi ega ishlatmasdan qisqa gaplar yozdi: «Люблю наш город. Жду твоего письма». Ega tushib qolgan bo‘lsa ham, fe’l shaklidan kim gapirayotgani aniq edi.

Kim ishlatadi

Xat yozuvchilar, diktorlar va she’riyat tarjimonlari ega tushib qolgan qisqa gaplar bilan samimiy va ixcham yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Ochiqka uchun rus tilida uchta qisqa gap yozing, egasiz: «Читаю интересную книгу.» «Жду встречи.» va o‘zingiz yaratgan bittasi.

Namunalar
«Люблю гулять по вечернему парку. Поедем в субботу на озеро! Знаешь, где стоит остановка?» — kesimlar: «люблю» (1-shaxs), «поедем» (1-shaxs ko‘plik), «знаешь» (2-shaxs).
Maqol: «Семь раз отмерь, один раз отрежь». Ikkala fe’l 2-shaxs buyruq maylida, ega yo‘q — aniq shaxsli gap shaklida, lekin ma’nosi umumlashgan: maslahat hammaga tegishli.
Sinfda faoliyat

«Egasiz gaplar». O‘qituvchi ikki bosh bo‘lakli gap aytadi («Я пишу письмо»); o‘quvchilar egani tushirib, aniq shaxsli gap hosil qiladi («Пишу письмо»).

Mashq
1
Aniq shaxsli gapni toping: «Он читает», «Читаю книгу», «Звоните мне вечером».
2
Egani tushirib qayta yozing: «Я напишу тебе вечером, а ты ответишь утром».
3
Qaysi shaxs va sonda: «Приходите завтра», «Пойдём в кино», «Любишь музыку?»
4
Nega «Люблю осень» gapiga ega kerak emas?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQo‘lda aylantiriladigan Yangi yil yulduziHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →