Darslar 38–39 · 2 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
38
A. G. Aleksin: hayoti. «Актриса» hikoyasi
Darslik: 142–148-betlar
MaqsadA. G. Aleksin hayoti bilan tanishish; «Актриса» hikoyasini mazmuni bo‘yicha aytib berish; buvi va nevara obrazlarini baholash.
A. G. Aleksin (asl familiyasi Goberman) — yozuvchi va dramaturg. 1924-yil 3-avgustda Moskvada tug‘ilgan. Otasi iqtisod institutida o‘qituvchi bo‘lgan va 1937-yilda qatag‘on qilingan; onasi uy bekasi edi. Bolaligi Moskvada va Serebryany Bordagi dachada o‘tgan, u yerda S. Ya. Marshak bilan tanishgan. Urush boshida 17 yoshli Anatoliy onasi bilan Uralga evakuatsiya qilingan, urush yillarida «Крепость обороны» gazetasining mas’ul muharriri bo‘lgan. 1950-yilda Moskva sharqshunoslik institutining hind bo‘limiga kirgan; shu yillarda «Тридцать один день» qissalar to‘plami chiqqan. Tez orada u mamlakatdagi eng ko‘p o‘qiladigan mualliflardan biriga aylangan, asarlari dunyoning ko‘p mamlakatlarida nashr etilgan. U bolalik va yoshlik, bolalarning kattalar dunyosi bilan aloqasi haqida yozgan: «Мой брат играет на кларнете», «Действующие лица и исполнители», «Поздний ребёнок» va boshqalar. Aleksin 2017-yil 1-mayda Lyuksemburgda vafot etgan.
Namunalar
I qism: hikoyachi yillar o‘tib, teatrning xizmat eshigi oldida aktrisani kutadi va «Siz sehrgar aktrisasiz — siz bugun mening buvim bo‘ldingiz» deydi. Buvi to‘rt qizning onasi, ulardan faqat biri (hikoyachining onasi) yaqin yashagan. Yangi yil oldidan u qizlari chaqirishini kutgan, ular faqat tabrik otkritkalari yuborgan. Hikoyachi oltinchi sinfda Galya Kozlovaga oshiq bo‘lib, unga ortiqcha chipta taklif qilmoqchi edi.
II qism: yangi yil arafasida qizlarning otkritkalari kelganda, ota-onasi mehmonga ketmoqchi bo‘ladi. Hikoyachi to‘satdan buvisini ortiqcha chiptaga taklif qiladi. Buvi — ko‘z shifokori — quvonib tayyorlanadi. Tanaffusda u bolani o‘ynagan aktrisani maqtab, «u — bugun sensan» degan ma’noda gapiradi. Hikoya oxirida hikoyachi aktrisaga minnatdorchilik bildiradi: u buvisining umrini uzaytirdi, aktrisa esa unga tayanadi.
Sinfda faoliyat
«Bobo va nevara». Buvining sevimli gaplaridan uchtasini toping va ular uning xarakteri haqida nima deyishini ayting.
Mashq
1
Aleksin qachon va qayerda tug‘ilgan?
1924-yil 3-avgustda Moskvada.
2
Buvi kasbi bo‘yicha kim edi?
Ko‘z shifokori.
3
Hikoya nega «Актриса» deb ataladi?
Bosh qahramon aktrisaga minnatdorchilik bildiradi: u buvisini eslatdi.
4
Hikoyachi nima uchun buvisini teatrga taklif qildi?
Uning yolg‘izligini va qizlarini kutganini sezib, mehr bilan.