Darslar 40–41 · 2 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
40
S. V. Mixalkov: hayoti. «Как старик корову продавал»
Darslik: 151–153-betlar
MaqsadS. V. Mixalkov hayoti bilan tanishish; «Как старик корову продавал» she’riy ertagini rollar bo‘yicha o‘qish va mazmunini aytish; qahramonlarning xatti-harakatini baholash.
S. V. Mixalkov 1913-yil 13-martda Moskvada tug‘ilgan. Otasi dvoryan avlodidan, onasi o‘qituvchi edi. Kichik ukalari bilan Moskva yaqinida bolalik o‘tkazgan, to‘qqiz yoshida she’r yoza boshlagan. 1927-yilda oila Pyatigorskka ko‘chgan, 1928-yilda «На подъёме» jurnalida birinchi she’ri bosilgan. Maktabdan so‘ng Moskvaga qaytib, to‘qimachilik fabrikasida va geologik qidiruv ekspeditsiyasida ishlagan; 1933-yildan «Известия» gazetasi xodimi bo‘lgan. 1935-yilda birinchi mashhur asari — «Дядя Стёпа» she’ri chiqqan. 1935–1937-yillarda Adabiyot institutida o‘qigan, she’r va masallar to‘plamlari nashr etilgan. Mixalkov she’riyat, nasr va dramaturgiyada ishlagan, kino va multfilmlar uchun ssenariy yozgan; bolalar uning asarlarini juda sevadi. U 2009-yil 27-avgustda Moskvada vafot etgan.
Namunalar
Ertak mazmuni: chol sigirini bozorda sotmoqchi, lekin hech kim narx aytmaydi. Xaridorlar sigir oriq, sut bermaydi, kasal, deydi; chol rostini aytadi — «sutni hali ko‘rmadik». Kun bo‘yi savdo qilgan chol sotolmaydi.
Davomi: cholga bir yigit achinib, yordam bermoqchi bo‘ladi va sigirni maqtay boshlaydi: «Bu sigir emas, xazina! Kuniga shuncha sut beradiki, qo‘l charchaydi». Hamyoni to‘la xaridor qiziqib qoladi. Chol tinglab, sigirga qarab, o‘ylaydi va sotishdan voz kechadi: «Bunday sigir o‘zimizga kerak!»
Sinfda faoliyat
«Rollarda o‘qish». Uch o‘quvchi chol, yigit va xaridor rollarida ertakni o‘qiydi; sinf yigitning maqtovida nimani sezganini aytadi.
Mashq
1
Mixalkovning birinchi mashhur asari qaysi?
«Дядя Стёпа» (1935).
2
Chol sigirni nega sota olmadi?
Sigir oriq, sut bermas edi, odamlarga yoqmadi.
3
Yigit sigirni qanday sotmoqchi bo‘ldi?
Uni maqtadi: «xazina», «sut ko‘p beradi».
4
Chol nega fikridan qaytdi?
Maqtovni eshitib, sigirning qadriga yetdi: u o‘zlariga kerak.