Darslar 31 · 1 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
31
V. G. Korolenko: hayoti. «Слепой музыкант» qissasidan parcha
Darslik: 117–123-betlar
MaqsadV. G. Korolenko hayoti bilan tanishish; «Слепой музыкант» qissasidan parchani mazmuni bo‘yicha aytib berish; qahramonlarning his-tuyg‘ularini tushuntirish.
V. G. Korolenko 1853-yil 27-iyulda Jitomirda sudya oilasida, qadimiy ukrain kazaklari avlodidan tug‘ilgan. Gimnaziyani kumush medal bilan tugatgan. 1871-yilda Peterburg texnologiya institutiga kirgan, ammo ochlik tufayli o‘qishni tashlashga majbur bo‘lgan; geografik atlas va chizmalarni bo‘yab pul topgan. 1874-yilda Moskva dehqonchilik akademiyasiga kirgan, ijtimoiy faolligi uchun haydalgan; 1877-yilda uchinchi marta, Peterburg tog‘-kon institutiga talaba bo‘lgan, ammo tez orada hibsga olinib, olti yil surgunda yashagan. Keyingi o‘n bir yil ijodining gullagan davri bo‘lgan; 80-yillar o‘rtalaridan rus adabiyotida o‘ziga xos o‘rin egallagan. Ijodining asosiy vazifasini u adolatsizlikka qarshi kurashda ko‘rgan: kitobxonda mehr, rahm va vijdonni uyg‘otishga intilgan. 1893-yilda Amerikaga borgan, 1900-yildan Poltavada yashagan va 1921-yil 25-dekabrda vafot etgan.
Namunalar
Parcha mazmuni: daryo bo‘yidagi tepalikda ko‘r bola Petrus nay (dudka) chalib, oqshom tinchligidan huzur qiladi. To‘satdan notanish qiz kelib, «Qanday yaxshi!» deydi. Petrus yolg‘izligi buzilganini yoqtirmay, «Keting!» deb baqiradi, qiz esa uni yomon bola deb jahli chiqib ketadi.
Davomi: ertasi kuni Petrus uning yoqimli ovozini eslab, afsuslanadi. Uch kundan so‘ng qiz yana keladi, ular gaplashadi. Petrus gullarni tuyib bilib, nomlarini aytadi, so‘ng qizning yuzini qo‘llari bilan paypaslaydi. Qiz qo‘rqib yig‘laydi, Petrus esa nogironligi qo‘rquv ham uyg‘otishini birinchi marta tushunib, yig‘lab yuboradi. Qiz uni tinchlantiradi, «Men ko‘rman» degan so‘zni eshitgach, bo‘ynidan quchoqlab o‘zi ham achinib yig‘laydi.
Sinfda faoliyat
«Ikki ovoz». Sinfdoshingiz bilan Petrus va qiz suhbatini rollarda o‘qing; har bir qatorda qahramon his-tuyg‘usini bir so‘z bilan ayting.
Mashq
1
Korolenko ijodining asosiy vazifasi nima edi?
Adolatsizlikka qarshi kurash, kitobxonda mehr, rahm va vijdonni uyg‘otish.
2
Petrus nega ertasi kuni qizning kelishini xohladi?
Uning ovozi juda yoqimli va xotirjam edi; haqoratlaganidan afsuslandi.
3
Qizni nima bir vaqtning o‘zida hayratga solib, qo‘rqitdi?
Petrusning qo‘llari bilan yuzini paypaslashi va ko‘zlarining qimirlamasligi.