ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

L. N. Tolstoy: «Детство»

Darslar 29 · 1 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
29

L. N. Tolstoy: hayoti. «Детство» qissasidan bob

Darslik: 107–111-betlar
MaqsadL. N. Tolstoy hayoti va «Детство» trilogiyasi bilan tanishish; «Детство» parchasini mazmuni bo‘yicha aytib berish; onaning tasvirini topish.
Yangi so‘zlar
bolalik · детствоo‘smirlik · отрочествоyoshlik · юностьxotira · воспоминание
Tushuntirish

L. N. Tolstoy 1828-yilda Tula guberniyasidagi Yasnaya Polyanada boy aristokrat oilasida tug‘ilgan. Onasi u bir yarim yoshligida, otasi to‘qqiz yoshida vafot etgan; uni xolalari tarbiyalagan, uyda ta’lim olgan. 1844-yilda Qozon universitetining sharq tillari fakultetiga, keyin huquq fakultetiga o‘qishga kirgan. Yigirma uch yoshida Kavkazga, harakatdagi armiyaga ketgan va janglarda qatnashgan. Aynan Kavkazda uning birinchi asari — «Детство» yozilgan, so‘ng «Отрочество» va «Юность» qissalari. Bu uch asar trilogiya deb ataladi: unda dvoryan Nikolenka Irtenyevning bolaligi, o‘smirligi va yoshligi tasvirlanadi. Bolalikda u sevgi va uyg‘unlikka o‘ralgan, o‘smirlikda esa kattalar dunyosi bilan to‘qnash keladi. Dunyo shuhratini «Война и мир», «Анна Каренина», «Воскресенье» romanlari keltirgan. Tolstoy 1910-yil 20-noyabrda zotiljamdan vafot etgan.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktabdagi «Xotiralar» ko‘rgazmasi uchun o‘quvchi rus tilida kichik matn yozdi: eski hovli haqida. U ko‘rishdan tashqari tovush va hidni ham yozdi: «Помню запах свежей земли и шум воды в арыке». Matn jonli chiqdi.

Kim ishlatadi

Yozuvchilar, xotira loyihalari xodimlari va muzey matn mualliflari xotirani tovush, hid va tafsilotlar bilan tiklaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Ertaga uyda yoki maktabga yo‘lda uchta hid yoki tovushni payqang va har birini rus tilida ibora qilib yozing, masalan: «шум дождя», «запах мокрой земли».

Namunalar
Parcha mazmuni: hikoyachi bolalikni baxtli, qaytmas pora deb eslaydi. Kechqurun, choy stolida o‘tirib, onasining shirin ovozini tinglaydi, uyqu bosadi; ko‘zini qisganda onasi juda kichkina ko‘rinadi. Onasi uni uyquga yuborishga uringanda, «uxlamayman» deydi, lekin bir zumda uxlab qoladi.
Davomi: onasi uni o‘zi uyg‘otadi, qo‘li bilan sochini silaydi; Nikolenka uni quchoqlab «Men sizni juda yaxshi ko‘raman» deydi. Ona uni unutmaslikni so‘raydi. Keyin yuqorida u ikonalar oldida ota-onasi uchun ibodat qiladi, Karl Ivanichning baxtsizligini eslab achinadi, o‘yinchog‘ini yostiqqa yotqizib, yuzi ko‘z yoshli holda uxlaydi. Oxirida muallif so‘raydi: bunday sof sevgi va imon qaytib keladimi?
Sinfda faoliyat

«Onaning tasviri». Parchadan onaning ovozi, qo‘llari, tabassumi haqidagi so‘zlarni topib, jadvalga yozing.

Mashq
1
Tolstoy qayerda va qaysi yili tug‘ilgan?
2
Trilogiya nega shunday nomlanadi?
3
Nikolenka onasiga nima deb javob beradi va nima bo‘ladi?
4
Muallif bolalikni nega «baxtli, lekin qaytmas» deydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKaram, lavlagi yoki qog‘oz?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →