L. N. Tolstoy: hayoti. «Детство» qissasidan bob
L. N. Tolstoy 1828-yilda Tula guberniyasidagi Yasnaya Polyanada boy aristokrat oilasida tug‘ilgan. Onasi u bir yarim yoshligida, otasi to‘qqiz yoshida vafot etgan; uni xolalari tarbiyalagan, uyda ta’lim olgan. 1844-yilda Qozon universitetining sharq tillari fakultetiga, keyin huquq fakultetiga o‘qishga kirgan. Yigirma uch yoshida Kavkazga, harakatdagi armiyaga ketgan va janglarda qatnashgan. Aynan Kavkazda uning birinchi asari — «Детство» yozilgan, so‘ng «Отрочество» va «Юность» qissalari. Bu uch asar trilogiya deb ataladi: unda dvoryan Nikolenka Irtenyevning bolaligi, o‘smirligi va yoshligi tasvirlanadi. Bolalikda u sevgi va uyg‘unlikka o‘ralgan, o‘smirlikda esa kattalar dunyosi bilan to‘qnash keladi. Dunyo shuhratini «Война и мир», «Анна Каренина», «Воскресенье» romanlari keltirgan. Tolstoy 1910-yil 20-noyabrda zotiljamdan vafot etgan.
Maktabdagi «Xotiralar» ko‘rgazmasi uchun o‘quvchi rus tilida kichik matn yozdi: eski hovli haqida. U ko‘rishdan tashqari tovush va hidni ham yozdi: «Помню запах свежей земли и шум воды в арыке». Matn jonli chiqdi.
Yozuvchilar, xotira loyihalari xodimlari va muzey matn mualliflari xotirani tovush, hid va tafsilotlar bilan tiklaydi.
Ertaga uyda yoki maktabga yo‘lda uchta hid yoki tovushni payqang va har birini rus tilida ibora qilib yozing, masalan: «шум дождя», «запах мокрой земли».
«Onaning tasviri». Parchadan onaning ovozi, qo‘llari, tabassumi haqidagi so‘zlarni topib, jadvalga yozing.