☰ Mundarija · Rus tili

So‘roq gap: so‘roq so‘zlari, «ли», «разве», «неужели»

Darslar 2 · 1 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
2

§ 2. Biror narsa haqida so‘rash: so‘roq gap

Darslik: 7–9-betlar
MaqsadSo‘roq gapni darak gapdan ajratish; so‘roq so‘zlari, «ли», «разве», «неужели» va ohang yordamida savol tuzish.
Yangi so‘zlar
so‘roq gap · вопросительное предложениеso‘roq so‘zi · вопросительное словоso‘roq belgisi · вопросительный знакohang · интонация
Tushuntirish

Biror narsa haqida so‘rash uchun so‘roq gap («вопросительное предложение») ishlatiladi; uning oxiriga so‘roq belgisi qo‘yiladi. Savol so‘roq so‘zlari bilan beriladi («кто, что, где, куда, когда, как, почему, сколько, который»), shuningdek «ли», «разве», «неужели» kabi so‘zlar va ohang orqali. «Ли» doim so‘roq qaratilgan so‘zdan keyin turadi: «Читал ли ты эту книгу?». Agar so‘roq so‘zi bo‘lmasa, savolni faqat ohang bildiradi: «Ты придёшь завтра?». Ovoz bilan so‘roq mazmunini tashiyotgan so‘z ajratiladi, shu sababli javob ham o‘zgaradi: «Алишер вернулся из Бухары в пятницу?» gapida «Алишер» ajratilsa, kim ekanligi so‘raladi, «в пятницу» ajratilsa — qachon ekanligi.

Namunalar
Mini-dialog: «— Когда ты вернёшься из лагеря? — В субботу. — Разве поезд приходит утром? — Нет, вечером».
Bir gapning to‘rt shakli: «Ты читаешь?» (faqat ohang); «Что ты читаешь?» (so‘roq so‘zi); «Читаешь ли ты?» («ли»); «Неужели ты читаешь без словаря?» («неужели»).
Sinfda faoliyat

«Intervyu». Juftlikda o‘quvchilar bir-biridan sinfdosh haqida 5 ta savol so‘raydi: yoshi, o‘qishi, sevimli fani. Har bir savolda qaysi so‘z so‘roqni bildirishini ayting.

Mashq
1
«ли» yordamida savolga aylantiring: «Вы видели этот фильм».
2
Qavs ichidagi so‘roq so‘zi bilan savol tuzing: «Мы поедем в горы в воскресенье» («когда?»).
3
Qaysi gapda savol faqat ohang bilan, qaysida so‘roq so‘zi bilan, qaysida yuklama bilan berilgan: «Кто пришёл?», «Ты уже ужинал?», «Разве ты не знал?»
4
Nega bir xil gapga javob ovoz ajratgan so‘zga qarab o‘zgaradi?