ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Maqsad holi va shart holi

Darslar 13–14 · 2 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
13

§ 13. Harakat maqsadini ko‘rsatish: maqsad holi

Darslik: 46–48-betlar
MaqsadMaqsad holini («обстоятельство цели») topish; «для», «чтобы», «ради», «в целях» bilan maqsad bildirish.
Yangi so‘zlar
maqsad holi · обстоятельство целиmaqsad · цельuchun (ot bilan) · для…ish uchun (fe’l bilan) · чтобы
Tushuntirish

Maqsad holi harakat nima maqsadda bajarilishini bildiradi va «зачем? для чего? с какой целью?» savollariga javob beradi. U ravish bilan («затем, нарочно»), qaratqich kelishigidagi ot bilan («для отдыха, в целях безопасности, ради мира, во имя дружбы»), yoki «чтобы» + noaniq shakl bilan ifodalanadi: «Я пришёл в библиотеку, чтобы взять словарь». Ko‘p hollarda ot bilan va noaniq shakl bilan aytish bir-birini almashtiradi: «для достижения успеха» — «чтобы достичь успеха». Sabab holi bilan adashtirmang: sabab oldin bo‘lgan voqeani («почему?»), maqsad esa kelajakdagi natijani («зачем?») ko‘rsatadi.

sababmaqsad
savolпочему?зачем?
so‘zlarиз-за, благодаря, отдля, ради, чтобы
misolОн взял зонт из-за дождя.Он взял зонт, чтобы не промокнуть.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kompyuter to‘garagida rus tilida gaplashadigan mehmon tugma haqida so‘radi: «Для чего нужна эта кнопка?» O‘quvchi «Она нужна, чтобы выключить звук» deb javob berdi. Mehmon maqsadni tushundi va keraksiz tugmani bosmadi.

Kim ishlatadi

Texnik yordam xodimlari, mashg‘ulot rahbarlari va gidlar narsa nima uchun kerakligini «чтобы» bilan tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Rus tilida ikki gap ayting: biror ishni nima uchun qilayotganingizni «чтобы» bilan bildiring, masalan: «Я учу слова, чтобы …».

Namunalar
«Ребята собрались во дворе, чтобы убрать мусор. Для чистоты воздуха посадили деревья. Всё это сделано ради природы».
Almashtirish: «для встречи гостей» — «чтобы встретить гостей»; «для решения задачи» — «чтобы решить задачу».
Sinfda faoliyat

«Zachem?» Juftlikda biri harakatni aytadi («Я иду в магазин»), ikkinchisi «Зачем?» deb so‘raydi, birinchisi «чтобы …» bilan javob beradi.

Mashq
1
Savolni qo‘ying: «Мы вышли во двор, чтобы поиграть».
2
«Чтобы» + noaniq shakl bilan almashtiring: «для сохранения здоровья», «для защиты природы».
3
Maqsad bilan to‘ldiring: «Он поехал в Самарканд, чтобы …»
4
Nega «Я учусь, потому что хочу стать врачом» sabab, «Я учусь, чтобы стать врачом» esa maqsad?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliRobot uchun yorug‘lik datchigiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →