☰ Mundarija · Rus tili

Maqsad holi va shart holi

Darslar 13–14 · 2 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
13

§ 13. Harakat maqsadini ko‘rsatish: maqsad holi

Darslik: 46–48-betlar
MaqsadMaqsad holini («обстоятельство цели») topish; «для», «чтобы», «ради», «в целях» bilan maqsad bildirish.
Yangi so‘zlar
maqsad holi · обстоятельство целиmaqsad · цельuchun (ot bilan) · для…ish uchun (fe’l bilan) · чтобы
Tushuntirish

Maqsad holi harakat nima maqsadda bajarilishini bildiradi va «зачем? для чего? с какой целью?» savollariga javob beradi. U ravish bilan («затем, нарочно»), qaratqich kelishigidagi ot bilan («для отдыха, в целях безопасности, ради мира, во имя дружбы»), yoki «чтобы» + noaniq shakl bilan ifodalanadi: «Я пришёл в библиотеку, чтобы взять словарь». Ko‘p hollarda ot bilan va noaniq shakl bilan aytish bir-birini almashtiradi: «для достижения успеха» — «чтобы достичь успеха». Sabab holi bilan adashtirmang: sabab oldin bo‘lgan voqeani («почему?»), maqsad esa kelajakdagi natijani («зачем?») ko‘rsatadi.

Namunalar
«Ребята собрались во дворе, чтобы убрать мусор. Для чистоты воздуха посадили деревья. Всё это сделано ради природы».
Almashtirish: «для встречи гостей» — «чтобы встретить гостей»; «для решения задачи» — «чтобы решить задачу».
Sinfda faoliyat

«Zachem?» Juftlikda biri harakatni aytadi («Я иду в магазин»), ikkinchisi «Зачем?» deb so‘raydi, birinchisi «чтобы …» bilan javob beradi.

Mashq
1
Savolni qo‘ying: «Мы вышли во двор, чтобы поиграть».
2
«Чтобы» + noaniq shakl bilan almashtiring: «для сохранения здоровья», «для защиты природы».
3
Maqsad bilan to‘ldiring: «Он поехал в Самарканд, чтобы …»
4
Nega «Я учусь, потому что хочу стать врачом» sabab, «Я учусь, чтобы стать врачом» esa maqsad?