13
§ 13. Harakat maqsadini ko‘rsatish: maqsad holi
Darslik: 46–48-betlar
MaqsadMaqsad holini («обстоятельство цели») topish; «для», «чтобы», «ради», «в целях» bilan maqsad bildirish.
Yangi so‘zlar
maqsad holi · обстоятельство целиmaqsad · цельuchun (ot bilan) · для…ish uchun (fe’l bilan) · чтобы
Tushuntirish
Maqsad holi harakat nima maqsadda bajarilishini bildiradi va «зачем? для чего? с какой целью?» savollariga javob beradi. U ravish bilan («затем, нарочно»), qaratqich kelishigidagi ot bilan («для отдыха, в целях безопасности, ради мира, во имя дружбы»), yoki «чтобы» + noaniq shakl bilan ifodalanadi: «Я пришёл в библиотеку, чтобы взять словарь». Ko‘p hollarda ot bilan va noaniq shakl bilan aytish bir-birini almashtiradi: «для достижения успеха» — «чтобы достичь успеха». Sabab holi bilan adashtirmang: sabab oldin bo‘lgan voqeani («почему?»), maqsad esa kelajakdagi natijani («зачем?») ko‘rsatadi.
Namunalar
«Ребята собрались во дворе, чтобы убрать мусор. Для чистоты воздуха посадили деревья. Всё это сделано ради природы».
Almashtirish: «для встречи гостей» — «чтобы встретить гостей»; «для решения задачи» — «чтобы решить задачу».
Sinfda faoliyat
«Zachem?» Juftlikda biri harakatni aytadi («Я иду в магазин»), ikkinchisi «Зачем?» deb so‘raydi, birinchisi «чтобы …» bilan javob beradi.
Mashq
1
Savolni qo‘ying: «Мы вышли во двор, чтобы поиграть».
зачем? (с какой целью?)
2
«Чтобы» + noaniq shakl bilan almashtiring: «для сохранения здоровья», «для защиты природы».
чтобы сохранить здоровье; чтобы защитить природу
3
Maqsad bilan to‘ldiring: «Он поехал в Самарканд, чтобы …»
Masalan: «увидеть Регистан».
4
Nega «Я учусь, потому что хочу стать врачом» sabab, «Я учусь, чтобы стать врачом» esa maqsad?
Birinchisi nega o‘qiyotganimni (sabab), ikkinchisi nima uchun o‘qiyotganimni (maqsad) aytadi.