☰ Mundarija · Rus tili

N. A. Nekrasov: «Школьник»

Darslar 28 · 1 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
28

N. A. Nekrasov: hayoti. «Школьник» she’ri

Darslik: 104–106-betlar
MaqsadN. A. Nekrasov hayoti va ijodi bilan tanishish; «Школьник» she’rini mazmuni bo‘yicha aytib berish, ifodali o‘qish; she’rdagi asosiy fikrni tushunish.
Yangi so‘zlar
maktab o‘quvchisi · школьникyo‘l · дорогаxalq · народjurnal · журнал
Tushuntirish

N. A. Nekrasov 1821-yil 10-dekabrda Ukrainaning Nemirov shahrida tug‘ilgan, yoshligi otasining Yaroslavl yaqinidagi Greshnevo qishlog‘idagi mulkida o‘tgan. Otasi o‘g‘lini ofitser bo‘lishini, onasi esa gimnaziyadan so‘ng universitetga kirishini istagan. 1832–1837-yillarda Yaroslavl gimnaziyasida o‘qigan. O‘n olti yoshida otasining irodasiga qarshi Peterburgga ketib, moddiy yordamsiz qolgan, universitetga kirish fikridan voz kechgan; dars bergan, maqola va she’rlar yozgan. 1840-yilda birinchi to‘plami «Мечты и звуки» chiqqan, lekin muvaffaqiyat qozonmagan. Haqiqiy shuhrat 1856-yildagi to‘plamdan keyin kelgan. Nekrasov «Современник» (1847-yildan) va «Отечественные записки» (1868-yildan) jurnallari muharriri bo‘lgan. Asosiy mavzusi — xalq hayoti: u xalq haqida va xalq uchun yozgan. 1878-yilda Peterburgda vafot etgan. «Школьник» she’ri uning 1856-yilgi to‘plamidagi xalq haqidagi birinchi bo‘limni yakunlaydi.

Namunalar
«Школьник» mazmuni: yo‘lovchi (barin) yo‘lda ketayotgan yalangoyoq, yirtiq kiyimli dehqon bolasini aravasiga taklif qiladi. U bolaning xaltasidagi kitobni ko‘rib, maktabga o‘qishga ketayotganini sezadi. Otasi oxirgi tiyinini sarflagan yoki boshqa yo‘l bilan pul topilgan bo‘lishi mumkinligini o‘ylaydi va bolani «qo‘rqma, yo‘qolmaysan» deb dalda beradi.
Davomi: yo‘lovchi arxangelsklik dehqonning o‘z irodasi bilan dono va buyuk bo‘lganini eslatadi (odatda bu Lomonosovga ishora deb tushuniladi). U bola ham universitetgacha yetishi, orzusi ro‘yobga chiqishi mumkinligini aytadi. Oxirida muallif Rusni sevishini bildiradi: o‘z xalqidan shuncha donishmand va olijanob insonlarni yetishtirgan yurt halok bo‘lmaydi.
Sinfda faoliyat

«Yo‘lda suhbat». Ikki o‘quvchi yo‘lovchi va bola rolida to‘rt-besh gaplik suhbatni o‘qiydi: yo‘lovchi dalda beradi, bola o‘qishga borish sababini aytadi.

Mashq
1
Nekrasov birinchi to‘plami qanday nomlangan va qachon chiqqan?
2
Nekrasov qaysi jurnallarning muharriri bo‘lgan?
3
Yo‘lovchi bolaning maktabga ketayotganini qanday bildi?
4
She’rda qanday umid bildirilgan?