§ 10. Harakat usulini ko‘rsatish: tarz holi
Tarz holi harakat qanday bajarilishini ko‘rsatadi va «как? каким образом?» savollariga javob beradi. U asosan tarz ravishlari bilan ifodalanadi: «быстро, ловко, внимательно, красиво, метко». Ravishlarning ko‘pi sifatdan «-о» qo‘shib yasaladi: «тихий — тихо, нежный — нежно, смелый — смело». Shu sababli bunday ravish sifatning qisqa o‘rta jins shakliga o‘xshaydi, lekin u fe’lni izohlaydi, otni emas: «пел громко» (qanday kuyladi?) va «громкая песня» (qanday qo‘shiq?). Ayrim iboralar ham usulni bildiradi: «на скорую руку» — tez va chala, «засучив рукава» — jon-jahdi bilan, «как снег на голову» — kutilmaganda, «так себе» — o‘rtamiyona, yomonroq.
| sifat | ravish |
|---|---|
| смелый | смело |
| лёгкий | легко |
| осторожный | осторожно |
| плохой | плохо |
Rus tilida gaplashadigan murabbiy mashq paytida «Дышите ровно и двигайтесь плавно» dedi. Holat so‘zlari mashqni qanday bajarishni aniq ko‘rsatdi, shuning uchun hamma uni xavfsiz va to‘g‘ri bajardi.
Murabbiylar, raqs o‘qituvchilari va diktorlar harakat qanday bajarilishini ravish bilan aytadi.
Rus tilida gaplashadigan odamdan nazokat bilan so‘rashni mashq qiling: «Говорите, пожалуйста, медленнее.» Tushunmasangiz yana ikki ravishni ayting: «громче», «чётче».
«Qanday?» O‘qituvchi fe’l aytadi («говорить», «писать»); o‘quvchilar turli tarz ravishlarini topadi va harakatni shu usulda ko‘rsatadi.