ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Payt holi: vaqt, boshlanish, tugash, davomiylik

Darslar 9 · 1 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
9

§ 9. Harakat vaqtini, boshlanishi, tugashi va davomiyligini ko‘rsatish: payt holi

Darslik: 34–38-betlar
MaqsadPayt holini («обстоятельство времени») topish: vaqt, boshlanish, tugash va davomiylikni ko‘rsatuvchi savollarni farqlash.
Yangi so‘zlar
payt holi · обстоятельство времениkun tartibi · режим дняdavomiylik · продолжительностьhamisha · всегда
Tushuntirish

Payt holi («обстоятельство времени») harakat qachon bo‘lishini, qachondan boshlanib qachongacha davom etishini va qancha cho‘zilishini bildiradi. U to‘rt guruh savolga javob beradi: vaqt — «когда? в котором часу?», boshlanish — «с каких пор?», tugash — «до каких пор?», davomiylik — «как долго?». Payt holi bilvosita kelishikdagi ot yoki ravish bilan ifodalanadi: «утром, весной, в пять часов, с понедельника, до вечера, весь день, всегда, давно, сегодня». Savol kesimdan beriladi: «Мы встаём (когда?) в шесть часов». Gapda payt holi bir nechta bo‘lishi mumkin va ular har xil savollarga javob beradi: «С понедельника (с каких пор?) до пятницы (до каких пор?) я хожу на курсы».

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kutubxonadagi e’londa rus tilida shunday yozilgan edi: «Книги можно брать на десять дней». Mehmon «на десять дней» ni o‘qib, kitobni necha kunga olishi mumkinligini bildi. Vaqt holi chalkashlikning oldini oldi.

Kim ishlatadi

Kutubxonachilar, jadval tuzuvchilar va gidlar vaqtni, muddatni va davomiylikni aniq aytadi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabingiz uchun uchta vaqt iborasini rus tilida ayting: qachon, qancha davom etadi: «Перемена длится десять минут.»

Namunalar
savolma’nomisol
когда?paytв пятницу, весной
с каких пор?boshlanishс июня, с понедельника
до каких пор?tugashдо ночи, до среды
как долго?davomiylikцелый день, три часа
Kun tartibi: «Я просыпаюсь в семь часов. Уроки идут с восьми до двух. Дома я делаю задания около часа. Ложусь спать рано».
Savollar: «в семь часов» — «когда?»; «с восьми» — «с каких пор?»; «до двух» — «до каких пор?»; «около часа» — «как долго?».
Sinfda faoliyat

«Mening kunim». Har bir o‘quvchi kunining 3 bosqichini payt holi bilan aytadi; sinf qaysi savolga javob berilganini topadi.

Mashq
1
Savollarni toping: «Дождь идёт с утра», «Мы отдыхали две недели», «Урок закончится в два часа».
2
Payt holini qo‘ying: «Мы уехали … (kecha)», «Магазин работает … (soat 9 dan 6 gacha)».
3
Nutq sifatini oshiring: «Мы встаём. Мы идём в школу. Мы возвращаемся домой» — har gapga payt holi qo‘shing.
4
Nega «с понедельника до пятницы» ikki alohida hol hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliShkaf eshigi indikatoriHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →