Kimyoviy elementlarning nisbiy elektromanfiyligi
Metallarning tashqi elektronlari yadroga kuchsiz bog‘langan, shuning uchun ular elektronni oson beradi; metallmaslar esa elektronni biriktirib olishga intiladi. Elektromanfiylik — kimyoviy bog‘lanishda atomning umumiy elektron juftni o‘ziga tortish xossasi. Uning absolut qiymatini hisoblash noqulay, shuning uchun nisbiy qiymatlar (NEM) ishlatiladi; qulay shkalada ftor 4,0, kislorod 3,44, xlor 3,16, azot 3,04, uglerod 2,55, vodorod 2,20, natriy 0,93, seziy 0,79. Davrda chapdan o‘ngga yadro zaryadi ortib, atom radiusi kichrayadi va elektromanfiylik oshadi; bosh guruhchada yuqoridan pastga radius ortadi va elektromanfiylik kamayadi. Shuning uchun eng elektromanfiy element — ftor, eng kichiklari — seziy va fransiy. Umumiy elektron juft NEM kichik atomdan NEM katta atom tomon siljiydi, NEM katta atom qisman manfiy, kichigi qisman musbat zaryadlanadi.
Idishdagi suv ustida yog‘ tomchilari birikib, dumaloq bo‘lib turadi va aralashmaydi. Suv molekulalari qutbli, yog‘ molekulalari esa deyarli qutbsiz, shuning uchun ular bir-biriga o‘xshamaydi.
Sovun va yuvish vositalarini yaratuvchilar yog‘ bilan suvni bog‘laydigan moddalar qo‘shadi, oziq-ovqat texnologlari emulsiya tayyorlaydi, farmatsevtlar dori eruvchanligini hisobga oladi.
Yopiq shisha ichidagi salat sousida yog‘ yuqorida turishini yoki ko‘lmakdagi yog‘ pardasini uzoqdan kuzating; hech narsa aralashtirmang.
| H | Cl |
|---|---|
| 2,20 | 3,16 |
| δ⁺ | δ⁻ |
«Arqon tortish»: ikki o‘quvchi arqonni tortadi — kuchi teng bo‘lsa, belgi o‘rtada (bir xil NEM), kuchli bo‘lsa, belgi kuchli tomonga siljiydi (NEM farqli). Natijani H₂ va HCl bilan solishtiring. O‘qituvchi nazoratida, ehtiyot bo‘lib.