Kimyoviy elementlar davriy sistemasi
Davriy sistemada elementlar gorizontal qatorlarda — davrlarda va vertikal ustunlarda — guruhlarda joylashgan. Jami 7 ta davr bor: 1-, 2-, 3-davrlar kichik (bitta qatordan iborat, 2, 8 va 8 ta element), 4–7-davrlar katta (ikkitadan qator; 18, 18, 32, 32 ta element). Har bir davr ishqoriy metalldan boshlanib inert gaz bilan tugaydi (birinchi davr H dan He gacha). Guruhlar 8 ta bo‘lib, rim raqamlari bilan belgilanadi va har biri bosh hamda qo‘shimcha guruhchaga bo‘linadi: masalan, I guruhning bosh guruhchasida Li, Na, K, qo‘shimcha guruhchasida Cu, Ag, Au turadi. Bosh guruhchada tashqi qavatdagi elektronlar soni va kislorodga nisbatan yuqori valentlik guruh raqamiga teng (O va F dan tashqari). Davrda chapdan o‘ngga metallik xossa susayadi, bosh guruhchada yuqoridan pastga esa kuchayadi; shu sababli eng kuchli metallmas — ftor, eng faol metallar esa jadvalning chap pastki qismida (fransiy, seziy).
Kinoteatrda joy qator va o‘rin raqami bilan topiladi. Davriy jadvalda ham elementning «manzili» bor: davr va guruh. Davr tashqi elektron qavatlar sonini, guruh esa odatda tashqi elektronlar sonini aytib beradi.
Kimyogarlar jadvalga qarab o‘xshash xossali elementlarni topadi, geologlar minerallarni element oilalari bo‘yicha o‘rganadi, o‘qituvchilar murakkab ma’lumotni ixcham shaklda tushuntiradi.
Maktabdagi yoki rasmdagi davriy jadvaldan uglerod, kaliy va argonning manzilini (davr va guruh) toping va yozing.
«Jadvalda sayohat»: o‘qituvchi koordinatalarni aytadi («3-davr, VI guruh, bosh guruhcha»), o‘quvchilar elementni topadi (S). Devordagi davriy jadval bilan ishlanadi.