1-amaliy ish. «Galogenlar» mavzusi bo‘yicha tajribaviy masalalar yechish
Tajribaviy masalada noma’lum modda tarkibini kimyoviy reaksiyalar bilan aniqlash yoki berilgan moddani olish talab qilinadi. Avval reja tuziladi: qaysi ion yoki guruhni aniqlaymiz, qaysi reaktiv aniq natija beradi, nimani kuzatamiz (cho‘kma rangi, gaz pufakchalari, rang o‘zgarishi). Xlorid ioni AgNO₃ bilan oq cho‘kma beradi, bromid oqish-sariq, yodid sariq; karbonat ioni kislota bilan CO₂ pufakchalarini beradi: Na₂CO₃ + 2HCl → 2NaCl + H₂O + CO₂↑. Kislotadagi H⁺ ioniga lakmus qizarishi yoki Zn bilan vodorod ajralishi dalil bo‘ladi. Rux xloridni olishning bir necha usuli bor: Zn + 2HCl, ZnO + 2HCl, Zn(OH)₂ + 2HCl, ZnCO₃ + 2HCl, Zn + CuCl₂. Amaliy ish faqat o‘qituvchi nazoratida bajariladi: himoya ko‘zoynagi va qo‘lqop taqiladi, eritmalar oz miqdorda olinadi, moddalar hidlanmaydi va tatib ko‘rilmaydi, ish oxirida qo‘l yuviladi, chiqindi o‘qituvchi ko‘rsatgan idishga quyiladi. Bu darsda siz tajribani reja, jadval va tenglamalar ko‘rinishida tayyorlaysiz.
«Tajriba daftari»: 6 ta masala uchun jadval tuzing: ustunlar — maqsad, reaktiv, kutilgan kuzatish, tenglama, xavfsizlik eslatmasi. Har biri uchun «Nimani hidlamayman, tatimayman, qanday himoya kiyaman» deb yozing. Tajribani o‘qituvchi ko‘rsatadi, siz kuzatib daftarga yozasiz.