ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Kimyo

Laboratoriya mashg‘ulotlari

Darslar 50 · 1 ta dars · I.R. Asqarov, K. G‘opirov, N.X. To‘xtaboyev. Kimyo 8-sinf, qayta ishlangan 4-nashr. «Yangiyul Poligraph Service», Toshkent, 2019
50

Laboratoriya mashg‘ulotlari (1–10)

Darslik: 200–204-betlar
MaqsadYil bo‘yi o‘rganilgan mavzular bo‘yicha 10 ta laboratoriya ishini rejalash va tahlil qilish: kuzatish jadvali, xulosa, tenglama va xavfsizlik qoidalari.
Yangi so‘zlar
laboratoriya ishi · laboratory workkuzatish jadvali · observation tablexulosa · conclusionshaxsiy himoya vositalari · personal protective equipment
Tushuntirish

Laboratoriya mashg‘ulotlari yil davomida o‘rganilgan nazariyani tajriba bilan bog‘laydi. Ularning ro‘yxati: 1) rux gidroksid olish va uning kislota hamda ishqor bilan reaksiyasi (amfoterlik): ZnCl₂ + 2NaOH → Zn(OH)₂↓ + 2NaCl; Zn(OH)₂ + 2HCl → ZnCl₂ + 2H₂O; ortiqcha ishqorda cho‘kma eriydi, mis(II) gidroksid esa amfoter emas; 2) KCl, oltingugurt va yod kristall panjaralarining shar-sterjenli modellarini yasash; 3) HCl, NaCl, NaBr va NaI ga AgNO₃ bilan sifat reaksiyalari (oq, oqish-sariq, sariq cho‘kma) va kraxmal bilan yodni aniqlash; 4) tuproq eritmasida xlorid ionini aniqlash; 5) galogenlarning bir-birini siqib chiqarishi; 6) yodning suvda va organik erituvchida erishi; 7) oltingugurt va uning tabiiy birikmalari namunalari bilan tanishish; 8) turli eritmalarda sulfat ionini BaCl₂ bilan aniqlash; 9) ammoniy tuzidan ammiak olish va uning xossalari; 10) mineral o‘g‘it namunalari bilan tanishish. Barcha ishlar o‘qituvchi rahbarligida, himoya ko‘zoynagi, qo‘lqop va xalatda, oz miqdorda bajariladi; xlorli va bromli suv, ammiak va kislotalar bilan faqat o‘qituvchi ishlaydi; hech narsa hidlanmaydi yoki tatilmaydi; eritma tushsa, ko‘p suv bilan yuvib, o‘qituvchiga aytiladi. Benzol saraton chaqiruvchi modda, shuning uchun bu ishda uni ishlatmaymiz: erituvchini o‘qituvchi tanlaydi. Faqat 2-ish (modellar) uyda ham sodda materiallar (plastilin, cho‘p) bilan bajarilishi mumkin; 7- va 10-ishlardagi namunalar faqat maktabda, o‘qituvchi ko‘rsatganda ko‘riladi.

!Xavfsizlik qoidalari
Ko‘zoynak, qo‘lqop va fartuk; faqat o‘qituvchi rahbarligida, oz miqdorda; xlor va brom suvi, ammiak va kislotalar bilan faqat o‘qituvchi ishlaydi; hech narsani hidlamang va tatib ko‘rmang; eritma to‘kilsa ko‘p suv bilan yuving va o‘qituvchiga ayting; benzol ishlatilmaydi.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Meteorologiya stansiyasi har kuni bir vaqtda haroratni jadvalga yozadi. Bir necha kundan keyin jadvaldan xulosa chiqariladi: sovish yoki isish. Kimyo laboratoriyasida ham kuzatuv jadvali va xulosa shu tartibda yoziladi.

Kim ishlatadi

Meteorologlar kuzatuv jadvalini yuritadi, laboratoriya tahlilchilari natijalarni jurnalga yozadi, olimlar kuzatuvlardan xulosa chiqaradi.

Bugun sinab ko‘ring

Uch kun davomida har kuni bir xil vaqtda ob-havoni (quyoshli, bulutli, yomg‘ir) jadvalga yozing va bir jumlali xulosa chiqaring.

Namunalar
Ba2+ + SO42−→BaSO4↓
oq cho‘kma har bir probirkada
8-laboratoriya ishi: H₂SO₄, Na₂SO₄, CuSO₄ va Al₂(SO₄)₃ ga BaCl₂ qo‘shilsa, hammasida oq BaSO₄ tushadi: Ba²⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓. Mᵣ(Al₂(SO₄)₃) = 2·27 + 3·96 = 342; 1 mol tuz 3 mol BaSO₄ beradi.
Mᵣ
S₈FeS₂ZnSCaSO₄·2H₂O
25612097172
7-laboratoriya ishi jadvali: oltingugurt Mᵣ(S₈) = 256 (yoki Aᵣ = 32), pirit FeS₂ = 120, rux aldamasi ZnS = 97, gips CaSO₄·2H₂O = 40 + 32 + 64 + 36 = 172. S, FeS₂ va ZnS suvda erimaydi, gips esa juda oz eriydi.
Sinfda faoliyat

«Laboratoriya sxemasi»: 10 ta ishdan 3 tasini tanlab, har biri uchun A4 varaqda: maqsad, jihozlar, bosqichlar (rasm), kutilgan natija, tenglama, xavfsizlik qoidasi. Qaysi ishlar uyda xavfsiz bajarilishi mumkin (faqat modellar yasash) va qaysilari faqat maktab laboratoriyasida ekanini belgilang.

Mashq
1
Zn(OH)₂ ning amfoterligini qanday isbotlaymiz? Ikkita tenglama.
2
3-laboratoriya ishida HCl, NaCl, NaBr, NaI ga AgNO₃ qo‘shilganda cho‘kma ranglari?
3
Gips CaSO₄·2H₂O ning Mᵣ ini hisoblang.
4
Nima uchun laboratoriyada xlorli va bromli suv bilan faqat o‘qituvchi ishlaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYozgi loyiha qaroriHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →