Oltingugurtning kislorodli birikmalari
Oltingugurtning ikkita muhim oksidi bor: SO₂ (S +4) va SO₃ (S +6). SO₂ — rangsiz, o‘tkir hidli, zaharli gaz, kislotali oksid. U sulfidlarni havoda kuydirib olinadi: 4FeS₂ + 11O₂ → 2Fe₂O₃ + 8SO₂; tabiatda vulqon gazlari bilan ajraladi. Suvda erib, beqaror sulfit kislota beradi: SO₂ + H₂O ⇌ H₂SO₃. Ishqor va asosli oksidlar bilan sulfitlar hosil qiladi: SO₂ + 2NaOH → Na₂SO₃ + H₂O. Oraliq oksidlanish darajasida bo‘lgani uchun u ham oksidlovchi (2H₂S + SO₂ → 3S + 2H₂O), ham qaytaruvchi (2SO₂ + O₂ ⇌ 2SO₃, katalizator ishtirokida) bo‘la oladi. SO₂ bo‘yoqlarni rangsizlantiradi, mikroblarni o‘ldiradi, quritilgan mevalarni saqlashda oz miqdorda qo‘llanadi. SO₃ — 45 °C da qaynaydigan rangsiz suyuqlik, suv bilan shiddatli reaksiyaga kirib sulfat kislota beradi: SO₃ + H₂O → H₂SO₄; sulfat kislota ishlab chiqarishda asosiy oraliq modda. SO₂ havoga chiqsa, namlik bilan sulfit va sulfat kislota hosil qilib, kislotali yomg‘irga sabab bo‘ladi, o‘simlik va binolarga zarar yetkazadi.
«Kislotali yomg‘ir sxemasi»: zavod quvuri → SO₂ → bulut → H₂SO₃ / H₂SO₄ → yomg‘ir → daraxt va bino. Strelkalar bilan chizing va har bosqichga reaksiya tenglamasini yozing. Keyin 3 ta tozalash yo‘lini o‘ylab toping (filtrlar, toza yoqilg‘i, ishqor bilan yuvish). Faqat chizma; hech narsa yoqilmaydi.