Atom yadrosi tarkibi
Atom g‘oyasi qadimda Demokrit tomonidan aytilgan; Ar-Roziy atomlar bo‘linadi va ularda bo‘shliq bor deb hisoblagan, Beruniy ham atom bo‘linuvchan ekanini yozgan. 1911-yilda E. Rezerford α-zarrachalarni juda yupqa metall plastinkadan o‘tkazib, ularning aksariyati to‘g‘ri o‘tib, juda ozi og‘ib yoki qaytib ketishini ko‘rdi va atomning planetar modelini taklif qildi: markazda musbat zaryadli yadro, uning atrofida manfiy zaryadli elektronlar harakatlanadi. Yadro protonlar (zaryad +1, massa ≈ 1 m.a.b.) va neytronlar (zaryadsiz, massa ≈ 1 m.a.b.) dan iborat; elektronning massasi protonnikidan taxminan 1836 marta kichik, zaryadi –1. Yadro zaryadi Z protonlar soniga va tartib raqamiga teng; atom neytral, shuning uchun elektronlar soni ham Z. Massa soni A = Z + N (N — neytronlar soni), u nisbiy atom massaga taxminan teng, shuning uchun N = A – Z.
«Atom modeli»: rangli qog‘oz yoki munchoqlardan yadro yasang (qizil — proton, ko‘k — neytron) va atrofiga elektronlarni yelimlang. Misol: ³¹P (15 ta proton, 16 ta neytron, 15 ta elektron). Faqat qog‘oz, yelim va munchoqlar ishlatiladi.