Kislorod guruhchasi elementlari
VI guruh bosh guruhchasida kislorod O, oltingugurt S, selen Se, tellur Te va radioaktiv poloniy Po joylashgan; tashqi qavatida 6 ta elektron bor (ns²np⁴). Ular 2 ta elektron biriktirib –2 oksidlanish darajasini beradi; kislorod boshqa birikmalarda deyarli doim –2 (H₂O₂ da –1, OF₂ da +2). S, Se va Te atomlarida tashqi qavatda bo‘sh orbitallar bor, shuning uchun ular +4 va +6 darajalarini ham ko‘rsatadi (SO₂, SO₃); kislorodda bunday orbital yo‘q. Oltingugurt tabiatda sof holda va birikmalarda uchraydi: pirit FeS₂, rux aldamasi ZnS, qo‘rg‘oshin yaltirog‘i PbS, gips CaSO₄·2H₂O, Glauber tuzi Na₂SO₄·10H₂O. U bir necha allotropik shaklga ega: rombik va monoklinik S₈ hamda plastik Sₙ. Sariq kristall, suvda erimaydi va suv bilan ho‘llanmaydi (shuning uchun flotatsiya bilan ruda boyitiladi), CS₂ da eriydi, taxminan 113 °C da suyuqlanadi. Metallar va vodorod bilan oksidlovchi (Fe + S → FeS, H₂ + S → H₂S), kislorod va ftor bilan qaytaruvchi (S + O₂ → SO₂, S + 3F₂ → SF₆). Oltingugurt kukuni yonuvchan, yonganda zaharli SO₂ hosil bo‘ladi, shuning uchun uni uyda yoqish mumkin emas.
Velosiped shinasi cho‘zilib, qaytadan asl shakliga kelishi uchun kauchukka oltingugurt qo‘shiladi (vulkanizatsiya). Oltingugurt atomlari kauchuk zanjirlarini ulab, uni mustahkam va elastik qiladi.
Shina ishlab chiqaruvchilar kauchukni vulkanizatsiya qiladi, dehqonlar oltingugurt asosidagi vositalardan foydalanadi, kon muhandislari oltingugurt rudasini qazib oladi.
Velosiped shinasi yoki rezina to‘pni barmog‘ingiz bilan yengil bosib, qo‘yib yuboring va u asl shakliga qaytishini kuzating.
«Oltingugurt oilasi»: katakli qog‘ozda O, S, Se, Te ning qavat sxemasini chizing (2,6; 2,8,6; 2,8,18,6; 2,8,18,18,6). Pastiga oksidlanish darajalari va formulalarni yozing. Hech qanday modda ishlatilmaydi, oltingugurt yoqilmaydi.