Xlorid kislota
Xlorid kislota — vodorod xloridning suvdagi eritmasi. Konsentrlangani (taxminan 37 %, zichligi 1,19 g/sm³) rangsiz, o‘tkir hidli, namli havoda tutaydigan suyuqlik. U kislotalarning umumiy xossalarini namoyon qiladi: lakmusni qizartiradi, vodoroddan oldingi metallar (Zn, Fe, Mg) bilan tuz va vodorod hosil qiladi (Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂), asosli oksidlar (CaO + 2HCl → CaCl₂ + H₂O) va asoslar bilan tuz va suv beradi, karbonatlardan karbonat angidrid siqib chiqaradi (CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + H₂O + CO₂). Xlorid ioniga sifat reaksiyasi — kumush nitrat bilan oq pag‘asimon AgCl cho‘kmasi: Ag⁺ + Cl⁻ → AgCl↓. Cho‘kma suvda ham, nitrat kislotada ham erimaydi. Xloridlarning ko‘pi suvda yaxshi eriydi (AgCl, PbCl₂ deyarli erimaydi). Osh tuzi NaCl ovqatda, oziq-ovqat saqlashda va kimyo sanoatida ishlatiladi, KCl esa kaliyli o‘g‘it. Xlorid kislota bilan har doim o‘qituvchi yoki katta odam ishlaydi: ko‘zoynak va qo‘lqop taqiladi.
«Reaksiya kartochkalari»: 6 ta kartochkaga HCl bilan Zn, CaO, NaOH, CaCO₃, Cu, AgNO₃ larni yozing. Qaysilari reaksiyaga kirishishini, qaysi birida gaz yoki cho‘kma hosil bo‘lishini taxmin qilib belgilang (mis vodoroddan keyin turadi — reaksiya yo‘q). Faqat qog‘ozda; ular o‘qituvchi ko‘rsatma bergan holda sinfda sinaladi.