Kimyoviy elementlarning davriy qonuni
1869-yilda D.I. Mendeleyev elementlarni atom massasi ortib borish tartibida joylashtirib, ularning xossalari muayyan oraliqdan keyin takrorlanishini payqadi va davriy qonunni ta’riflab berdi. Ungacha Debereyner (triadalar), Shankurtua (silindrsimon jadval), Nyulends (oktavalar), Meyer kabi olimlar ham elementlar orasidagi bog‘liqlikni izlagan edi. Uchinchi davrni Na dan Cl gacha kuzatsak, yuqori oksid valentligi I dan VII gacha ortadi (Na₂O, MgO, Al₂O₃, SiO₂, P₂O₅, SO₃, Cl₂O₇), metallik xossa susayib, metallmaslik kuchayadi va argon inert gaz bilan davr tugaydi; keyingi element K yana ishqoriy metall. Argon (Aᵣ ≈ 40) kaliydan (Aᵣ ≈ 39) og‘ir, lekin xossalariga ko‘ra argon oldin turishi kerak edi; bu elementlar xossasi atom massasiga emas, yadro zaryadiga bog‘liq ekanini ko‘rsatdi. Hozirgi ta’rif: elementlarning va ular hosil qilgan oddiy hamda murakkab moddalarning xossalari atom yadrosi zaryadiga davriy bog‘liq. Tartib raqami yadrodagi protonlar soniga teng.
«Davriylik zanjiri»: 1 dan 18 gacha raqamli kartochkalarga H, He, Li ... Ar yozing, ularni 8 tadan qator qilib joylang va ishqoriy metallar bir ustunga tushishini kuzating. Faqat qog‘oz bilan ishlanadi.