Xlor
Xlor Cl — 3-davr, VII guruh bosh guruhchasining elementi, tartib raqami 17, qavatlar 2, 8, 7; molekulasi Cl₂ qutbsiz kovalent bog‘li (Cl–Cl). Tabiatda faqat birikmalar holida bo‘ladi: tosh tuzi NaCl, silvin KCl, karnallit va boshqalar. Sanoatda xlor osh tuzi eritmasini elektroliz qilib olinadi: 2NaCl + 2H₂O → 2NaOH + Cl₂ + H₂. Xlor sarg‘ish-yashil, o‘tkir hidli, bo‘g‘uvchi, zaharli gaz; havodan taxminan 2,5 marta og‘ir, suvda qisman eriydi (xlorli suv). Kuchli oksidlovchi bo‘lgani uchun u natriy bilan 2Na + Cl₂ → 2NaCl, temir bilan 2Fe + 3Cl₂ → 2FeCl₃ (Fe +3 gacha oksidlanadi), vodorod bilan H₂ + Cl₂ → 2HCl reaksiyaga kirishadi. Suv va ishqor bilan reaksiyada bir atom oksidlovchi, ikkinchisi qaytaruvchi bo‘ladi: Cl₂ + H₂O → HCl + HClO. Xlor ichimlik suvini zararsizlantirishda, matoni oqartirishda, plastmassa va xlorid kislota ishlab chiqarishda ishlatiladi. Xlor bilan faqat o‘qituvchi yoki mutaxassis shamollatish shkafida ishlaydi; uni hidlash mumkin emas.
«Xlor xavfsizlik plakati»: A3 qog‘ozga xlorning xossalarini, ishlatilishini va xavfsizlik qoidalarini (ko‘zoynak, qo‘lqop, shamollatish shkafi, hidlamaslik, xavf belgisi) chizib yozing. Xlor bilan hech qanday tajriba uyda qilinmaydi, tozalash vositalari (xlorli oqartirgich) aralashtirilmaydi.