☰ Mundarija · Geometriya

Kvadrat va uchburchakning o‘rta chizig‘i

Darslar 8–9 · 2 ta dars · A. A. Rahimqoriyev, M. A. To‘xtaxo‘jayeva. Geometriya, 8-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), uzviylashtirilgan dasturga mos qayta ishlangan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2014
9

Uchburchakning o‘rta chizig‘i

Darslik: 27–28-betlar
MaqsadUchburchakning o‘rta chizig‘i ta’rifi va teoremasini bilish va qo‘llash.
Yangi so‘zlar
o‘rta chiziq · midlinetomon o‘rtasi · midpoint of a sideuchinchi tomon · the third sideperimetr · perimeter
Tushuntirish

Uchburchakning ikki tomoni o‘rtalarini tutashtiruvchi kesma uning o‘rta chizig‘i deyiladi. Har bir uchburchakda uchta o‘rta chiziq bor. Teorema: uchburchakning o‘rta chizig‘i uchinchi tomoniga parallel va uning uzunligi shu tomon uzunligining yarmiga teng. Isbotda o‘rta chiziqni o‘ziga teng kesmaga davom ettirib, parallelogramm hosil qilinadi. Natija: uchlari uchburchak tomonlari o‘rtalarida bo‘lgan uchburchakning perimetri berilgan uchburchak perimetrining yarmiga teng. Qavariq to‘rtburchak tomonlarining o‘rtalarini ketma-ket tutashtirsak, parallelogramm hosil bo‘ladi.

Namunalar
Uchburchakning tomonlari 14, 18 va 22 sm. O‘rta chiziqlari 7, 9 va 11 sm.
Uchburchakning perimetri 48 sm. O‘rtalarini tutashtirib hosil qilingan uchburchakning perimetri 48 : 2 = 24 sm.
Sinfda faoliyat

«O‘rtalarni tutashtir»: qog‘ozga uchburchak chizib, tomonlarining o‘rtalarini toping va tutashtiring; hosil bo‘lgan to‘rtta uchburchakni solishtiring.

Mashq
1
Uchburchakning bir tomoni 26 sm. Unga parallel o‘rta chiziq necha sm?
2
Uchburchakning o‘rta chizig‘i 9 sm. Unga parallel tomon necha sm?
3
Uchburchakning perimetri 70 sm. Tomonlari o‘rtalarini tutashtiruvchi uchburchakning perimetri necha sm?
4
Nima uchun o‘rta chiziq uchinchi tomonga parallel?