ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Kvadrat va uchburchakning o‘rta chizig‘i

Darslar 8–9 · 2 ta dars · A. A. Rahimqoriyev, M. A. To‘xtaxo‘jayeva. Geometriya, 8-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), uzviylashtirilgan dasturga mos qayta ishlangan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2014
9

Uchburchakning o‘rta chizig‘i

Darslik: 27–28-betlar
MaqsadUchburchakning o‘rta chizig‘i ta’rifi va teoremasini bilish va qo‘llash.
Yangi so‘zlar
o‘rta chiziq · midlinetomon o‘rtasi · midpoint of a sideuchinchi tomon · the third sideperimetr · perimeter
Tushuntirish

Uchburchakning ikki tomoni o‘rtalarini tutashtiruvchi kesma uning o‘rta chizig‘i deyiladi. Har bir uchburchakda uchta o‘rta chiziq bor. Teorema: uchburchakning o‘rta chizig‘i uchinchi tomoniga parallel va uning uzunligi shu tomon uzunligining yarmiga teng. Isbotda o‘rta chiziqni o‘ziga teng kesmaga davom ettirib, parallelogramm hosil qilinadi. Natija: uchlari uchburchak tomonlari o‘rtalarida bo‘lgan uchburchakning perimetri berilgan uchburchak perimetrining yarmiga teng. Qavariq to‘rtburchak tomonlarining o‘rtalarini ketma-ket tutashtirsak, parallelogramm hosil bo‘ladi.

aa : 2ABCMN
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Uchburchak shaklidagi yer uchastkasining bir tomoni 40 m. Qolgan ikki tomonning o‘rtalarini tutashtiruvchi o‘rta chiziq shu tomonga parallel va 40 : 2 = 20 m. Ko‘lmak yoki to‘siq bo‘lsa ham, uni o‘lchamasdan hisoblash mumkin.

Kim ishlatadi

Yer o‘lchovchi o‘lchab bo‘lmaydigan masofani o‘rta chiziq orqali topadi, duradgor tom konstruksiyasida teng bo‘laklar belgilaydi, dizayner uchburchak shaklini bo‘ladi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftarga uchburchak chizing, ikki tomonining o‘rtasini belgilab tutashtiring. O‘rta chiziqni va uchinchi tomonni o‘lchab, nisbat 1 : 2 ekanini tekshiring.

Namunalar
14 sm18 sm22 sm11 sm7 sm9 smABC
Uchburchakning tomonlari 14, 18 va 22 sm. O‘rta chiziqlari 7, 9 va 11 sm.
ABCPQR
Uchburchakning perimetri 48 sm. O‘rtalarini tutashtirib hosil qilingan uchburchakning perimetri 48 : 2 = 24 sm.
Sinfda faoliyat

«O‘rtalarni tutashtir»: qog‘ozga uchburchak chizib, tomonlarining o‘rtalarini toping va tutashtiring; hosil bo‘lgan to‘rtta uchburchakni solishtiring.

Mashq
1
Uchburchakning bir tomoni 26 sm. Unga parallel o‘rta chiziq necha sm?
2
Uchburchakning o‘rta chizig‘i 9 sm. Unga parallel tomon necha sm?
3
Uchburchakning perimetri 70 sm. Tomonlari o‘rtalarini tutashtiruvchi uchburchakning perimetri necha sm?
4
Nima uchun o‘rta chiziq uchinchi tomonga parallel?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTomayotgan jo‘mrak hisobiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →