ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Ko‘pburchaklar. Ichki va tashqi burchaklar yig‘indisi

Darslar 2–3 · 2 ta dars · A. A. Rahimqoriyev, M. A. To‘xtaxo‘jayeva. Geometriya, 8-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), uzviylashtirilgan dasturga mos qayta ishlangan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2014
2

Ko‘pburchaklar

Darslik: 7–10-betlar
MaqsadKo‘pburchak, uning elementlari, diagonallari va qavariq ko‘pburchak tushunchasini o‘zlashtirish.
Yangi so‘zlar
ko‘pburchak · polygondiagonal · diagonalqavariq ko‘pburchak · convex polygonqo‘shni uchlar · adjacent vertices
Tushuntirish

Yopiq siniq chiziq o‘z-o‘zini kesmasa, u sodda yopiq siniq chiziq deyiladi. Tekislikning shunday chiziq va uning ichki sohasidan iborat qismi ko‘pburchak deb ataladi. Ko‘pburchakning tomonlari, uchlari va burchaklari soni o‘zaro teng. Bir tomonga tegishli ikki uch qo‘shni uchlar, qo‘shni bo‘lmagan ikki uchni tutashtiruvchi kesma esa diagonal deyiladi. Ko‘pburchak o‘zining har bir tomoni yotgan to‘g‘ri chiziqning bir tomonida joylashsa, u qavariq deyiladi. Qavariq n burchakning diagonallari soni n(n − 3) : 2 ga teng, chunki har bir uchdan n − 3 ta diagonal chiqadi va har biri ikki marta sanaladi.

ABCDE
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Oltita kompyuterni har ikkitasi o‘zaro kabel bilan ulash kerak. Ularni qavariq oltiburchak uchlari deb olsak, 6 ta tomon va 6 · 3 : 2 = 9 ta diagonal chiqadi: jami 15 ta kabel.

Kim ishlatadi

Tarmoq muhandisi qurilmalarni bir-biriga ulashni rejalashtiradi, sport tashkilotchisi har bir jamoa bir-biri bilan o‘ynaydigan musobaqani tuzadi, dizayner ko‘pburchakli naqshlar chizadi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftaringizga 7 ta nuqtani doira bo‘ylab qo‘ying va har ikki nuqtani chiziq bilan tutashtiring. Nechta chiziq yettiburchakning tomoni va nechtasi diagonali? Diagonallar sonini 7 · 4 : 2 bilan tekshiring.

Namunalar
ABCDEFG
Qavariq yettiburchakda bitta uchdan 7 − 3 = 4 ta diagonal chiqadi, jami 7 · 4 : 2 = 14 ta diagonal bor.
Qavariq ko‘pburchakning 20 ta diagonali bor. n(n − 3) : 2 = 20, ya’ni n(n − 3) = 40. n = 8 da 8 · 5 = 40, demak sakkizburchak.
Sinfda faoliyat

«Diagonal sanash»: o‘quvchilar daftarga 5, 6, 7 burchakli qavariq ko‘pburchak chizadi, diagonallarini chizib sanaydi va formula bilan solishtiradi.

Mashq
1
Qavariq o‘n ikkiburchakning bitta uchidan nechta diagonal chiqadi?
2
Qavariq o‘nburchakning hammasi bo‘lib nechta diagonali bor?
3
Qavariq ko‘pburchakning 54 ta diagonali bor. Uning nechta tomoni bor?
4
Nima uchun to‘rtburchakning faqat 2 ta diagonali bor?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSinov zaryadi uchun tayanchHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →