Darslar 1 · 1 ta dars · A. A. Rahimqoriyev, M. A. To‘xtaxo‘jayeva. Geometriya, 8-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), uzviylashtirilgan dasturga mos qayta ishlangan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2014
1
7-sinfda o‘tilganlarni takrorlash
Darslik: 3–6-betlar
MaqsadQo‘shni va vertikal burchaklar, uchburchakning asosiy chiziqlari, tenglik alomatlari va burchaklar yig‘indisini eslash.
8-sinf geometriyasi 7-sinfdagi bilimlarga tayanadi, shuning uchun asosiy faktlarni eslaymiz. Qo‘shni burchaklarning yig‘indisi 180° ga teng, vertikal burchaklar esa o‘zaro teng. Uchburchakning medianasi uchni qarshisidagi tomonning o‘rtasi bilan tutashtiradi, bissektrisasi burchakni teng ikkiga bo‘ladi, balandligi esa uchdan qarshi tomonga tushirilgan perpendikulyardir. Uchburchak ichki burchaklarining yig‘indisi 180°, tashqi burchagi esa unga qo‘shni bo‘lmagan ikkita ichki burchakning yig‘indisiga teng. Uchburchaklar tengligining uch alomati bor: ikki tomon va ular orasidagi burchak bo‘yicha; tomon va unga yopishgan ikki burchak bo‘yicha; uch tomon bo‘yicha.
Namunalar
Ikki to‘g‘ri chiziq kesishganda qo‘shni burchaklar 2 : 7 nisbatda. 2x + 7x = 180°, x = 20°; burchaklar 40° va 140°.
ABC uchburchakda ∠A = 47°, C uchidagi tashqi burchak 112°. Tashqi burchak ∠A + ∠B ga teng, shuning uchun ∠B = 112° − 47° = 65°. ∠C = 180° − 47° − 65° = 68°.
Sinfda faoliyat
«Tez savol-javob»: o‘qituvchi burchaklar va uchburchak haqida qisqa savollar beradi, jamoalar navbat bilan javob berib, to‘g‘ri javob uchun 1 ball oladi.
Mashq
1
Ikki to‘g‘ri chiziq kesishganda burchaklardan biri 64°. Unga qo‘shni burchak necha gradus?
116
2
Uchburchakning ikki burchagi 58° va 77°. Uchinchi burchagi necha gradus?
45
3
Uchburchakning A va B uchlaridagi ichki burchaklari 40° va 65°. C uchidagi tashqi burchak necha gradus?
105
4
Nima uchun qo‘shni burchaklar 100° va 90° bo‘la olmaydi?
Qo‘shni burchaklar yig‘indisi 180° bo‘lishi kerak, 100° + 90° = 190° esa 180° ga teng emas.