ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Trapetsiya va teng yonli trapetsiya

Darslar 10–11 · 2 ta dars · A. A. Rahimqoriyev, M. A. To‘xtaxo‘jayeva. Geometriya, 8-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), uzviylashtirilgan dasturga mos qayta ishlangan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2014
10

Trapetsiya

Darslik: 29–31-betlar
MaqsadTrapetsiya ta’rifi, elementlari va turlarini bilish; burchaklarini topish.
Yangi so‘zlar
trapetsiya · trapezoidasoslar · basesyon tomonlar · legstrapetsiya balandligi · altitude of a trapezoid
Tushuntirish

To‘rtburchakda faqat bir juft qarama-qarshi tomon parallel bo‘lsa (ikkinchi juft parallel bo‘lmasa), u trapetsiya bo‘ladi. Parallel juftlik asoslar, qolgan ikki tomon esa yon tomonlar deb nomlanadi. Bir asosning nuqtasidan ikkinchi asos yotgan to‘g‘ri chiziqqacha bo‘lgan masofa trapetsiya balandligidir. Yon tomonlari teng trapetsiya teng yonli, burchaklaridan biri to‘g‘ri bo‘lgan trapetsiya to‘g‘ri burchakli trapetsiya deyiladi. Bir yon tomoniga yopishgan ikki burchagining yig‘indisi 180° ga teng, chunki ular ichki bir tomonli burchaklardir. To‘g‘ri burchakli trapetsiyada ikkita to‘g‘ri burchak bo‘ladi.

asosasoshABCD
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Trapetsiya shaklidagi stol ustining yon qirrasi uzun qirrasi bilan 70° burchak hosil qiladi. Qirralar parallel bo‘lgani uchun shu yon qirra qisqa qirra bilan 180° − 70° = 110° burchak hosil qiladi.

Kim ishlatadi

Duradgor taxtalarni qiya burchak ostida kesadi, mebel dizayneri stol va javonlarning qiya tomonlarini hisoblaydi, tomsoz qiya qismlarni moslaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Chiziqli qog‘ozda ikki parallel chiziqni kesib o‘tuvchi qiya chiziq chizing. Bir tomondagi ikki burchakdan birini yupqa qog‘ozga ko‘chirib oling va ikkinchisining yoniga qo‘ying: ular birgalikda tekis chiziqni to‘ldiradi.

Namunalar
65°115°ABCD
ABCD trapetsiyada BC ∥ AD, ∠A = 65°. A va B ichki bir tomonli burchaklar, shuning uchun ∠B = 180° − 65° = 115°.
58°122°ABCD
To‘g‘ri burchakli trapetsiyada ∠A = 90°, ∠D = 58°. Unda ∠B = 90° va ∠C = 180° − 58° = 122°.
Sinfda faoliyat

«Trapetsiya qidirish»: sinfdagi buyumlardan (stol yuzi, deraza chizig‘i, savat tubi) trapetsiya shaklini topib, asos va yon tomonlarini ko‘rsating.

Mashq
1
ABCD trapetsiyada BC ∥ AD, ∠A = 72°. ∠B necha gradus?
2
Shu trapetsiyada ∠D = 54°. ∠C necha gradus?
3
To‘g‘ri burchakli trapetsiyaning katta asosidagi ikkinchi burchagi 62°. Kichik asosidagi shu yon tomonga yopishgan burchagi necha gradus?
4
Nima uchun trapetsiyaning ikki juft tomoni parallel bo‘la olmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliShkaf eshigi indikatoriHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →