ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Yuz haqida tushuncha va yuzni o‘lchash

Darslar 19–20 · 2 ta dars · A. A. Rahimqoriyev, M. A. To‘xtaxo‘jayeva. Geometriya, 8-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), uzviylashtirilgan dasturga mos qayta ishlangan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2014
19

Yuz haqida tushuncha. Tengdosh shakllar

Darslik: 69–71-betlar
MaqsadYuz tushunchasi, yuzning asosiy xossalari, tengdosh va teng tuzilgan shakllarni bilish.
Yangi so‘zlar
yuz · areatengdosh shakllar · figures of equal areateng tuzilgan shakllar · equidecomposable figuressodda shakl · simple figure
Tushuntirish

Chekli sondagi uchburchaklarga bo‘lish mumkin bo‘lgan shakl sodda shakl deyiladi; masalan, har qanday qavariq ko‘pburchak shunday. Yuz — musbat kattalik bo‘lib, uning ikkita asosiy xossasi bor. 1-xossa: teng shakllar teng yuzlarga ega. 2-xossa: agar ko‘pburchak bir-birini qoplamaydigan ko‘pburchaklardan tashkil topgan bo‘lsa, uning yuzi ularning yuzlari yig‘indisiga teng. Agar bir ko‘pburchakni qismlarga bo‘lib, ularni boshqacha joylashtirib ikkinchisini hosil qilish mumkin bo‘lsa, ular teng tuzilgan deyiladi. Yuzlari teng ko‘pburchaklar tengdosh deyiladi: teng shakllar tengdosh, ammo tengdosh shakllar albatta teng emas.

ƒFormula
S = S₁ + S₂
Bir-birini qoplamaydigan qismlar yuzlarining yig‘indisi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ikki bog‘ uchastkasi: 9 m × 4 m va 6 m × 6 m. Ikkalasining yuzi 36 m², shuning uchun shakli boshqacha bo‘lsa ham, ularga bir xil miqdorda urug‘ kerak.

Kim ishlatadi

Dehqon ekin maydonlarini yuz bo‘yicha taqqoslaydi, quruvchi turli shaklli xonalar yuzini tenglashtiradi, yer kadastri xodimi uchastkalar yuzini hisobga oladi.

Bugun sinab ko‘ring

Katakli qog‘ozda 10 ta katakdan iborat ikki xil shakl chizing. Yuzlari teng, shakllari esa har xil ekanini ko‘rsating.

Namunalar
6243
Tomonlari 2 × 6 va 3 × 4 bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchaklarning yuzlari teng (12 va 12), lekin ular teng emas: tomonlari har xil.
4325
Shakl ikkita bir-birini qoplamaydigan to‘g‘ri to‘rtburchakdan iborat: 3 × 4 va 2 × 5. Yuzi 12 + 10 = 22 kv. birlik.
Sinfda faoliyat

«Tengdosh topish»: katakli qog‘ozda yuzi 12 katak bo‘lgan turli to‘g‘ri to‘rtburchaklar chizib, ularni solishtiring.

Mashq
1
Shakl 5 × 2 va 3 × 4 to‘g‘ri to‘rtburchaklardan iborat va ular bir-birini qoplamaydi. Shakl yuzi necha kv. birlik?
2
6 × 4 va 8 × 3 to‘g‘ri to‘rtburchaklar tengdoshmi? Teng-chi?
3
Yuzi 15 kv. birlik bo‘lgan ikkita teng uchburchakdan parallelogramm tuzildi. Uning yuzi necha kv. birlik?
4
Nima uchun yuzlari teng shakllar albatta teng bo‘lmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQoshiqli plafon: kutubxona burchagi uchun LED chiroqHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →