Pifagor va uning teoremasi haqida
Pifagor miloddan avvalgi VI asrda yashagan yunon matematigi bo‘lib, Samos orolida tug‘ilgan va Italiyaning janubidagi Kroton shahrida o‘z maktabiga asos solgan. Teorema: to‘g‘ri burchakli uchburchak gipotenuzasining kvadrati katetlari kvadratlarining yig‘indisiga teng, ya’ni c² = a² + b². Bu tenglik gipotenuzaga qurilgan kvadratning yuzi katetlarga qurilgan kvadratlar yuzlarining yig‘indisiga tengligini bildiradi. Teorema to‘g‘ri burchakli uchburchakning istalgan ikki tomoni ma’lum bo‘lsa, uchinchi tomonini topishga imkon beradi. Tenglikni qanoatlantiradigan butun musbat a, b, c sonlar Pifagor uchligi deyiladi; masalan, 3, 4, 5 va 5, 12, 13. Agar uchlikni butun songa ko‘paytirsak, yana Pifagor uchligi hosil bo‘ladi: 3, 4, 5 dan 6, 8, 10 olinadi.
«Misr uchburchagi»: 12 ta teng bo‘lakka belgilangan ipdan 3, 4 va 5 bo‘lakli uchburchak yasab, burchaklaridan biri to‘g‘ri ekanini daftar burchagi bilan solishtiring (ipni kesish shart emas, kattalar yordam beradi).