ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Ichki chizilgan burchak

Darslar 37 · 1 ta dars · A. A. Rahimqoriyev, M. A. To‘xtaxo‘jayeva. Geometriya, 8-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), uzviylashtirilgan dasturga mos qayta ishlangan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2014
37

Aylanaga ichki chizilgan burchak

Darslik: 114–117-betlar
MaqsadIchki chizilgan burchak teoremasini va uning natijalarini bilish va masalalarda qo‘llash.
Yangi so‘zlar
ichki chizilgan burchak · inscribed angletiralgan yoy · subtended arcyarim aylana · semicirclemarkaziy burchak · central angle
Tushuntirish

Uchi aylanada yotgan va tomonlari aylanani kesib o‘tadigan burchak aylanaga ichki chizilgan burchak deyiladi; tomonlari orasida qolgan yoy unga tiralgan yoy deyiladi. Teorema: ichki chizilgan burchak o‘zi tiralgan yoyning yarmi bilan o‘lchanadi, ya’ni ∠ABC = ½ ∪AC. Isbotda markaz burchakning tomonida, ichida yoki tashqarisida yotishi hollari ko‘riladi; birinchi holda teng yonli AOB uchburchakning tashqi burchagi ishlatiladi. 1-natija: bir yoyga tiralgan barcha ichki chizilgan burchaklar teng. 2-natija: diametrga (yarim aylanaga) tiralgan ichki chizilgan burchak to‘g‘ri burchak. Shuningdek, ichki chizilgan burchak o‘sha yoyga tiralgan markaziy burchakning yarmiga teng.

α2αOABC
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sahnaning ikki chetidan o‘tuvchi aylananing katta yoyi bo‘ylab o‘tirgan har bir tomoshabin sahnaning ikki chetini bir xil burchak ostida ko‘radi, chunki bir yoyga tiralgan ichki chizilgan burchaklar teng. Markaziy burchak 90° bo‘lsa, har biri 45°.

Kim ishlatadi

Operator eng yaxshi kuzatish nuqtasini tanlaydi, stadion loyihachisi o‘rindiqlarni joylashtiradi, dengizchi ikki mo‘ljal orasidagi burchak bo‘yicha o‘z o‘rnini aniqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Yumaloq buyumni qog‘ozga chizib, diametrning uchlarini A va B deb belgilang. Aylanada uchta turli C nuqta oling va har safar ACB burchak haqida qog‘oz burchagi nima deyishini ko‘ring.

Namunalar
110°?ABC
∪AC = 110° bo‘lsa, unga tiralgan ichki chizilgan burchak 110° : 2 = 55°.
88°?OABC
Markaziy burchak ∠AOB = 88°. Shu yoyga tiralgan ichki chizilgan ∠ACB = 88° : 2 = 44°.
Sinfda faoliyat

«Bir yoy — bir burchak»: aylanada A va B nuqtalarni belgilab, aylananing turli joylaridan C₁, C₂, C₃ nuqtalar oling va ∠AC₁B, ∠AC₂B, ∠AC₃B ni transportir bilan o‘lchab solishtiring.

Mashq
1
Ichki chizilgan burchak 140° li yoyga tiralgan. Burchak necha gradus?
2
Ichki chizilgan burchak 35° ga teng. U tiralgan yoy necha gradus?
3
Vatar radiusga teng. Markazdan u 60° li burchak ostida ko‘rinadi. Aylananing katta yoyidagi nuqtadan necha gradus ostida ko‘rinadi?
4
Nima uchun diametrga tiralgan ichki chizilgan burchak to‘g‘ri burchak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliStend ramkasi zangga qarshiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →