To‘g‘ri to‘rtburchak va uning xossalari
Hamma burchaklari to‘g‘ri bo‘lgan parallelogramm to‘g‘ri to‘rtburchak deyiladi. U parallelogrammning xususiy holi, shuning uchun parallelogrammning barcha xossalariga ega: qarama-qarshi tomonlari teng, diagonallari kesishish nuqtasida teng ikkiga bo‘linadi. Uning o‘ziga xos xossasi: to‘g‘ri to‘rtburchakning diagonallari o‘zaro teng. Isbotda ACD va DBA to‘g‘ri burchakli uchburchaklar ikki kateti bo‘yicha teng ekanidan foydalaniladi. Teskari teorema ham o‘rinli: diagonallari teng bo‘lgan parallelogramm to‘g‘ri to‘rtburchak bo‘ladi. Diagonallarining kesishish nuqtasi to‘rtala uchdan teng uzoqlikda joylashadi.
Duradgor eshik ramkasining burchaklari to‘g‘ri ekanini diagonallarni o‘lchab tekshiradi. Tomonlari 100 cm va 75 cm bo‘lgan ramkada ikkala diagonal 125 cm chiqsa, to‘g‘ri to‘rtburchak; 125 cm va 121 cm chiqsa — yo‘q.
Plitka teruvchi xona burchaklarini tekshiradi, quruvchi poydevor shaklini belgilaydi, oynakor ramka o‘lchamini nazorat qiladi.
Qog‘oz tasmaga to‘g‘ri to‘rtburchak varaqning bir diagonali uzunligini belgilab, uni ikkinchi diagonalga qo‘ying. Uzunliklar tengmi? Nega teng bo‘lishi kerak?
«Burchakni tekshir»: o‘quvchilar to‘rtburchak shakldagi qog‘ozning diagonallarini ip bilan o‘lchab, uning to‘g‘ri to‘rtburchak ekanini tekshiradi.